Wednesday, September 11, 2019

🗽 ... NGÀY NÀY NĂM ẤY : BỨC ẢNH “THE FALLING MAN”



.
Cứ đến ngày 11/9, người Mỹ lại nhớ lại bức hình đầy ám ảnh này. Từ trên ngọn tháp cao đang bốc cháy, người đàn ông này đã nhảy xuống, có lẽ với một chút hy vọng mong manh là vào cõi chết để truy tầm sự sống. Rất nhiều người đã nhảy xuống trong giờ phút định mạng ấy, chỉ có duy nhất người đàn ông này được gọi là “The Falling man”.

Trong bức ảnh ấy, ta thấy cơ thể anh đang lao thẳng xuống như một VĐV nhảy cầu. Hay tay buông thõng, quần áo chỉn chu, giày vẫn còn trên chân, không có chút dấu hiệu nào của sự hoảng loạn. Và thân hình anh rất thẳng, gần như song song với những trụ xám, trắng của tòa nhà.

Người đàn ông chụp bức ảnh ấy, Richard Drew, không xa lạ gì với những thời khắc lịch sử. Ông là phóng viên chiến của hãng AP. Năm 21 tuổi, Richard đứng ngay sau lưng Bobby Kennedy khi ông này bị một viên đạn ghim vào đầu. Máu của Kennedy văng đầy chiếc áo khoác của Richard. Và phản xạ đầu tiên của ông là… đưa máy lên chụp. Người vợ Ethel phải ôm ông lại, cầu xin ông đừng chụp. Richard buông máy xuống. Lúc ấy phần người trong ông mới trở lại. Ông quan sát thảm cảnh vừa diễn ra và quyết định cất máy. Nhưng chiếc áo dính đầy máu của Richard thì ông vẫn giữ ở nhà làm… kỷ niệm tác nghiệp.

Phóng viên ảnh có lẽ là những người máu lạnh nhất thế giới. Họ xông vào chiến trường, dù đấy có khi chả phải là cuộc chiến của họ. Họ sống vì những khoảnh khắc. Nó là tất cả với họ. Làm sao có thể quên được khi đã trót một lần nhìn qua bức ảnh “Kền kền chờ đợi” của Kevin Carter. Tác phẩm để đời ấy mang về cho Kevin Carter một giải Pulitzer danh giá, nhưng cơn trầm cảm đã đánh quỵ ông, để rồi ông tự vẫn ở tuổi 33. Trước khi chết, Carter còn viết một lá thư tuyệt mệnh: “Tôi bị ám ảnh bởi những ký ức sờ sờ về sự chết chóc, những xác chết, cơn giận dữ và nỗi đau… về những đứa trẻ chết đói… về những người đàn ông điên khùng, thường là những kẻ hành hình…”.

Carter đã chứng kiến người da đen bị hành hình ở Nam Phi. ông chụp rất nhiều những hình ảnh mà người bị hành hình bị quấn dây ngâm dầu quanh cổ, trước khi sợi dây ấy bị châm lửa. Những hình ảnh này đã có sức phảng kháng cực lớn lên chủ nghĩa apartheid toàn cầu trong thập niên 1980. Tháng 3/1993, ông xin nghỉ phép để bay đến Sudan, chụp ảnh về cuộc nội chiến và sự nghèo đói ở đó.

Để rồi Sudan, một thế giới bị lãng quên hoàn toàn, bỗng dưng được cả thế giới chú ý với bức ảnh “Kền kền chờ đợi”. Một bé gái trơ xương, gần chết, cố lê mình đến trung tâm cứu trợ. Và ở gần đó, một con kền kền hạ cánh, như chờ đợi bữa ăn. Bức ảnh lên The New York Times vào ngày 26/3/1993 và tạo ra một sự lan tỏa khủng khiếp. Tờ báo buộc phải làm một điều chưa từng có tiền lệ: đăng thông báo về số phận cô bé. Người ta khinh miệt người phóng viên đã chụp bức ảnh “vô cảm” ấy. Trong giây phút ấy, máu nghề trong Kevin Carter đã chiến thắng nhân tính.

Nhưng chúng ta liệu có thể áp những quy chuẩn bình thường lên những con người đang làm thiên chức của họ chăng? Eddie Adams lạnh lùng nhìn tướng Nguyễn Ngọc Loan ghim viên đạn qua đầu người lính cộng sản Bảy Lốp, trong một bức ảnh cũng mang về cho tác giả của nó một giải Pulitzer. Lúc ấy, với hình ảnh trước mặt và máy ảnh trong tay, điều duy nhất họ có thể phản xạ là đưa máy lên.

Trở lại với bức ảnh “The Falling Man”, Richard Drew sáng hôm 11/9/2001 ấy đi chụp ảnh cho một show thời trang… đầm bầu. Lúc này đã 54 tuổi, Drew được một phóng viên CNN gần đó thông báo về việc tòa tháp đôi vừa bị khủng bố lái máy bay đâm vào. Ông lập tức gom hết đồ nghề, phi ngay đến hiện trường. Tờ Esquire viết:

“Ông đến trạm Chambers Street, thấy tòa tháp đôi đã thành hai cột khói. Ông đi về phía tây tòa nhà, nơi xe cứu thương đang tập trung. Kinh nghiệm lão luyện của tay phóng viên chiến trường mách bảo ông đến đó, vì những người làm nhiệm vụ giải cứu sẽ không tống cổ phóng viên đi. Ở đó, ông nghe tiếng người la hét và thở dốc vì sợ. Từ phía trên cao của tòa tháp bốc cháy, những nạn nhân bị kẹt đang gieo mình xuống đất. Chiếc máy ảnh với ống 200mm giương lên, ông đứng giữa một cảnh sát và một nhân viên cấp cứu. Cứ mỗi người nhảy xuống là hai người bọn họ đều thét lên và khóc.”
Richard Drew không khóc, ông điềm đạm chụp la-phan. Một phần của toà nhà phía nam sập xuống, làm khói bụi mù mịt. Richard còn kịp lấy chiếc mặt nạ gần đó đeo lên và chụp tiếp. Khi thấy đã đủ, ông quay về trụ sở AP. Văn phòng của hãng thông tấn hàng đầu thế giới không hoảng loạn, mà điềm tĩnh vô cùng. Họ biết mình đang đối diện với một ngày lịch sử. Drew cho đĩa vào máy, và trong hàng trăm tấm đã bấm, ông nhìn thấy “The Falling Man”. Và ông quyết định không quan tâm đến những bức ảnh khác.

Một bức ảnh là quá đủ. Một bức ảnh tuyệt vời về mặt bố cục và mang tính biểu tượng. Người ta đã không xác định danh tính của người đàn ông ấy. Ông cũng chỉ là một trong rất nhiều người đã nhảy ra khỏi tòa tháp ấy. Họ bắt đầu nhảy không lâu sau khi chiếc máy bay đầu tiên đâm vào tòa tháp phía bắc. Họ nhảy từ khi lửa bắt đầu bén cho đến khi tòa tháp đôi sụp xuống. Họ nhảy qua những ô cửa vỡ, đầu tiên là tự vỡ, sau là họ tự đập để nhảy. Họ nhảy để thoát khỏi khói và đám cháy, họ nhảy trước khi trần nhà rơi xuống đầu, và họ nhảy chỉ để được hít thở một lần cuối cùng trước khi chết. Họ nhảy như những biệt kích dù đang trong một cuộc tổng diễn tập. Chỉ có điều không có cánh dù nào bung ra, và tất cả đều trở thành những máu thịt bầy nhầy khi tiếp đất.

Trong một nỗ lực truy tầm xem ai là “The Falling Man”, phóng viên Tom Junod tìm đến một cái tên: Jonathan Briley. Nhưng rồi y kết bài như sau:

“Liệu Jonathan Briley có phải là the Falling Man? Có thể. Nhưng biết đâu anh ta nhảy khỏi tòa tháp không phải vì bội phản tình yêu của đứa em gái cũng có mặt trong tòa tháp hôm ấy, cũng không phải vì anh ta mất hy vọng. Anh ta nhảy để tìm một điều kỳ diệu. Anh ta nhảy vì mong về với gia đình. Hay anh ta chẳng hề nhảy, vì làm gì có ai nhảy vào vòng tay của Chúa?”
Hay chúng ta ai cũng là the Falling Man, rồi cũng sẽ phải “Fall” vào một ngày nào đó.

📖


BÌNH BỒNG BỘT




Tuesday, September 10, 2019

👔 CEO VC CORP NGUYỄN THẾ TÂN: LOTUS KO THỂ CẠNH TRANH TỪ FACEBOOK VÀ CŨNG KHÔNG SINH RA ĐỂ CẠNH TRANH FACEBOOK. NÓ PHẢI XUẤT HIỆN TRONG CẠNH TRANH FACEBOOK VÀ ĐỒNG THỜI KHÔNG PHẢI TRONG CẠNH TRANH VỚI FACEBOOK" 👔
























TOKEN : NĂNG LƯỢNG TÍCH CỰC

Tại buổi họp báo ra mắt mạng xã hội Lotus ngày 9/9, ông Tân cho biết, token là một điểm khác biệt của mạng xã hội này so với các sản phẩm tương tự khác trên thị trường. Ý tưởng được ra đời khoảng 6 tháng trước, nhằm cổ vũ và khích lệ những người tạo ra nội dung hay. Sau đó, VCCorp đã triển khai trên mạng xã hội nhỏ của mình và thấy hiệu quả.

Theo đó, người dùng sẽ được tích luỹ token trong quá trình sử dụng và tạo ra nội dung. Cụ thể, mỗi khi xem hay chia sẻ bài viết, người dùng sẽ hưởng một lượng token nhất định, đồng thời các nhà sản xuất ra nội dung đó cũng được tăng thêm token.

TOKEN KO PHẢI TIỀN ẢO

Tuy nhiên, ông Tân nhấn mạnh, token không phải là tiền ảo, mà là một đơn vị phản ánh năng lượng nội dung hay nói một cách khác, token sinh ra theo mức tiêu thụ và tương tác nội dung cho người dùng. Công nghệ xử lý token gồm 2 thành phần chính: ghi nhận số token phát sinh cho đúng, chuẩn và hạn chế gian lận; chuyển đổi từ người này sang người kia.

Ông Nguyễn Thế Tân, CEO VCCorp cho rằng, nếu tính trên quy mô, tổng số lượng giao dịch token trên Lotus có thể lên đến khoảng 120 triệu, tương đương với số lượng giao dịch của VISA.

Số lượng token phát sinh trên hệ thống Lotus là siêu lớn, khoảng 5 tỷ bản ghi mỗi ngày bao gồm số token mỗi khi người dùng tương tác với nội dung như đọc bài, like, comment, trở thành fan, cuộn app, xem video, xem ảnh... Số dữ liệu này sẽ được sử dụng phục vụ cho các hệ thống AI, Machine learning (hệ học máy) phát hiện chống spam. "Nếu tính số lượng token lưu trữ và nhân lên khoảng 2 hay hàng chục năm thì đây sẽ là một siêu dữ liệu lớn (very big data)", ông Tân nói.

Chưa kể đến, token còn cho phép giao dịch (transaction) chuyển đổi từ người này sang người kia, giống như giao dịch thẻ VISA. "Để dễ so sánh, xét trên quy mô, tổng số lượng giao dịch token trên Lotus có thể lên đến khoảng 120 triệu, tương đương với số giao dịch của VISA. Dù hệ thống của VISA , do giao dịch tiền thật nên sẽ phức tạp và khó hơn của Lotus", ông Tân nhấn mạnh.

Ngoài ra, hệ thống giao dịch token sẽ phải đảm bảo khả năng ổn định lỗi cao, đảm bảo độ chính xác trong các giao dịch, cũng như có khả năng mã hoá, bảo mật, đảm bảo tính an toàn trong lưu trữ và xử lý token.

Nếu thu thập được nhiều token, người dùng nhiều khả năng sẽ có thêm các danh hiệu hoặc tặng thưởng tương ứng, kích thích tiềm năng sáng tạo ra những nội dung chất lượng, chuyên sâu hơn. Ngoài ra, token sẽ giúp đưa nội dung tới nhiều fan mới hơn mà không cần bỏ tiền quảng cáo bài viết hay thậm chí có thể quy đổi thành voucher, coupon và rất nhiều ưu đãi, quà tặng tới từ những thương hiệu hàng đầu khác.





Sunday, September 8, 2019

🎧 ...GIẢI NGỐ : VÌ SAO AIRPODS NHANH CHONG CHINH PHỤC NGƯỜI DÙNG VÀ BÁ CHỦ 🎧



Có một điều đặc biệt về bức ảnh GIF này: trước AirPods, không có một chiếc tai nghe nào từ Sony, Sennheiser, Samsung hay Xiaomi có thể kết nối một cách "nuột" như vậy cả. Ngay cả NFC, dù mang danh là "một chạm", cũng vẫn đòi hỏi người dùng phải mở trong cài đặt và phải "áp" đúng vị trí chứa con chip. Ngay đến cả bây giờ, phần lớn tai nghe True Wireless vẫn đòi hỏi người dùng phải mở ứng dụng Settings, "kết đôi" Bluetooth rồi mới sử dụng được.

Giải pháp của Apple: không cần bất kỳ kết nối mới lạ nào, chỉ dùng Bluetooth tính toán vị trí và tốc độ di chuyển của hộp tai nghe so với iPhone để tự động ghép đôi. Ngay sau khi AirPods ra đời, các hãng khác bèn vội vã học cách kết nối này, tai nghe "nhái" cũng học cách kết nối của nhà Táo. Họ học được một bài học đơn giản từ Táo: đặt trải nghiệm lên trên hết, rồi sẽ biết cách sáng tạo mà KHÔNG gây khó cho người dùng.

3 năm sau nhìn lại, cái cách kết nối của AirPods vẫn cứ "nhiệm màu" và khác biệt như ngày nào. Nếu đã từng kết nối Bluetooth theo cách thông thường – tức là cách nhiều bước Settings, bạn chắc hẳn sẽ hiểu cảm giác khác biệt của lần đầu ghép đôi AirPods.

[photography] - FULLFRAME vs CROP





Saturday, September 7, 2019

⚽ ...90 PHÚT MỔ XẺ CON NGƯỜI BÊN TRONG PEP GUARDIOLA ⚽






Nếu quay ngược thời gian trở về năm 2007, ông sẽ nhắn nhủ điều gì với chính mình, người lúc đó mới bắt đầu sự nghiệp huấn luyện tại Barca B?
Một câu hỏi rất hay. Tôi nghĩ ở thời điểm bắt đầu, tôi đã có một ý tưởng rõ ràng, kiểu như "Đây là điều mình muốn làm". Sau một vài tháng, tôi nhận ra rằng các nguyên tắc phải luôn được áp dụng nhưng phải liên tục điều chỉnh. Với những cầu thủ khác nhau cần cách diễn giải khác nhau. Chúng ta cần điều chỉnh liên tục.

Theo ông, một HLV bóng đá có thể lấy cảm hứng từ các môn thể thao khác?
Vâng, đúng như vậy. Tôi yêu tất cả các môn thể thao. Bóng ném có nhiều khái niệm chiến thuật khác lạ, chẳng hạn như cách thiết lập hàng phòng ngự, khối tam giác, cách chơi bóng quanh một trục. Chơi golf thì dựa nhiều vào khía cạnh tinh thần, cách các golf thủ đương đầu áp lực.

Tôi thấy thể thao đỉnh cao thật hấp dẫn. Làm thế nào để đứng dậy từ thất bại, khoảnh khắc tồi tệ hay thua trận phút cuối. Có một số người vượt qua và nói rằng "Tôi ở đây", nhưng cũng có những người sụp đổ và biến mất. Tôi thích nghiên cứu phản ứng của mọi người.

Ngoại hạng Anh mùa trước đã diễn ra căng như dây đàn. Ông đã đăng quang trước một đội chỉ thua 1 trận sau 38 vòng. Liệu có chiến thắng nào ngoạn mục hơn cách đó không?
Đối thủ mang lại giá trị cho giải đấu. Liverpool đã đạt tới đẳng cấp đáng kinh ngạc. Họ là đối thủ khó chơi nhất mà tôi từng đối mặt trong suốt sự nghiệp. La Liga và Bundesliga cũng khốc liệt nhưng Ngoại hạng Anh 2018/19 thật đặc biệt. Đội bóng của Klopp có tất cả mọi thứ, những pha xuyên phá làm tổn thương hàng thủ của chúng tôi nhưng rốt cuộc chúng tôi đã xoay xở để đánh bại họ.

Giành được 100 điểm mùa trước nữa là điều thật tuyệt vời, và hãy nhớ rằng chúng tôi đã lội ngược dòng trong thế bị dẫn 7 điểm bằng 14 chiến thắng liên tiếp để đăng quang tại Anh, nơi Liverpool đã không đăng quang suốt 30 năm. Hãy nghĩ về điều đó. Tây Ban Nha có Real Madrid và Barcelona, Anh có Man United và Liverpool, nhưng Liverpool đã 30 năm không đăng quang giải VĐQG, thật không thể tin nổi.

Tại Anh ông có nhiều đối thủ, điều này có mang lại sự kích thích hàng ngày cho ông không?
Tôi cần kẻ thù. Tôi yêu những người ghét tôi và mong muốn tôi thất bại. Điều đó mang lại cho tôi ngọn lửa chiến đầu và khiến tôi nghĩ "OK, cứ chờ xem". Đó là điều cần thiết cho mọi VĐV, không chỉ các HLV. Điều đó giúp chúng tôi duy trì sự tập trung vì cứ 3 ngày lại bước vào một trận chiến mới.

.

 Tôi cần kẻ thù. Tôi yêu những người ghét tôi và mong muốn tôi thất bại. Điều đó mang lại cho tôi ngọn lửa chiến đấu và khiến tôi nghĩ "OK, cứ chờ xem". Đó là điều cần thiết cho mọi VĐV, không chỉ các HLV. Điều đó giúp chúng tôi duy trì sự tập trung vì cứ 3 ngày lại bước vào một trận chiến mới. 


Tôi sống vì danh hiệu VĐQG mặc dù tôi sẵn sàng đánh đổi để vô địch Champions League. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng giải đấu này chỉ có 7 trận knock-out. Chúng tôi bỏ lỡ một quả phạt đền ở phút 11 rồi sau đó Aymeric Laporte, một trong những trung vệ xuất sắc nhất châu Âu phạm 2 sai lầm duy nhất của cậu ấy trong cả năm và chúng tôi bị loại.

Ngoại hạng Anh thì cứ mỗi ba ngày một trận, mùa Đông thì dường như không kết thúc, nó kéo dài từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau ở Anh nên điều kiện thời tiết, thi đấu rất khó khăn. Nhưng tôi yêu đất nước này, đặc biệt là người hâm mộ. Ngoại hạng Anh là giải đấu có tính cạnh tranh thực sự.

Một giải đấu thật tuyệt vời. Những sân bóng hoành tráng, những trận cầu đinh, và mọi đội bóng đều có thể thua trước mọi đối thủ. Chúng tôi biết rằng bất cứ nơi nào chúng tôi đến, đối thủ đều muốn đánh bại chúng tôi. Hơn nữa, có rất nhiều thứ nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng tôi, chẳng hạn như thời tiết.

Có những sân bóng có kích thước nhỏ, những nơi tạo cảm giác như có thể ghi 7 bàn trong 10 phút. Tất nhiên là không thể ghi 8 bàn thật nhưng bầu không khí và không gian tạo ra cảm giác như vậy. Tôi đã tìm thấy những điều mà tôi sẽ không bao giờ thấy ở Barcelona.

Ví dụ, khi chúng tôi thi đấu với Burnley, họ chú trọng bóng hai và các tình huống cố định, gây áp lực ở mọi tuyến và săn đuổi từng pha ném biên. Trên sân, việc không phải chịu phạt góc hay ném biên là bất khả thi với chúng tôi, mặc dù tôi dành cả tuần để chuẩn bị và nói với các cầu thủ: "Đừng phạm lỗi, hãy chuyền bóng liên tục để tránh bị truy đuổi, đừng để chịu những tình huống đá phạt không đáng có". Với những cầu thủ như Aguero, David Silva, Bernardo Silva, Guendogan trên sân, chúng tôi không thể để đối thủ tự do tạt bóng vào vòng cấm địa.

Tôi nhớ chỉ vài tuần sau khi đến Anh, tôi nhận ra rằng mình đã đến một hành tinh khác. Tôi đã phải thay đổi cách suy nghĩ và rèn luyện nhiều hơn những tình huống bóng hai. Tại Barca, các trợ lý của tôi đã cung cấp thông tin về đặc điểm phản công của Mourinho tại Real Madrid và chúng tôi thống nhất rằng cần thận trọng khi mất bóng trước đối thủ này.

Sau đó ở Đức tôi phải thay đổi vì chúng tôi không có lựa chọn để thực hiện những "đường chuyền an toàn" đã áp dụng tại Barca - vì nguy cơ mất bóng của các tiền vệ Barca cực thấp - nhưng ở Đức các cầu thủ của tôi không có phẩm chất như vậy, họ có phẩm chất khác.

Do đó tôi biết rằng chúng tôi không thể bỏ trống sau lưng 40m. Tại Barca, mọi cầu thủ tham gia phối hợp và tấn công với Messi và Iniesta di chuyển dạt biên để thu hút sự chú ý của đối phương và liên kết các vị trí. Tại Đức và Anh, tôi đã phải học về việc hy sinh cầu thủ tham gia tấn công để chỉ chú trọng khâu phòng ngự. Tôi không thể đứng bật dậy mà nói "OK, tôi sẽ chơi theo cách của tôi, vui lòng bán 15 cầu thủ này và mua cho tôi 15 cầu thủ kia".

Tôi đến Đức và Bayern có sẵn những cầu thủ như Mueller, Robben, Ribery và những cầu thủ không có khả năng cầm bóng. Tôi có những cầu thủ giỏi rê dắt và những kiểu cầu thủ khác, nhưng không ai sở hữu phẩm chất như các cầu thủ tôi đã dẫn dắt tại Barca. Trong năm thứ ba, tôi biết các cầu thủ đã chơi tốt hơn và chúng tôi cũng đã có Xabi Alonso và Philipp Lahm ở trung lộ. Chúng tôi đã đem đến nhiều sự khác biệt hơn.


.

 ở Đức tôi phải thay đổi vì chúng tôi không có lựa chọn để thực hiện những "đường chuyền an toàn" đã áp dụng tại Barca - vì nguy cơ mất bóng của các tiền vệ Barca cực thấp - nhưng ở Đức các cầu thủ của tôi không có phẩm chất như vậy, họ có phẩm chất khác.

.

Bayern có sẵn những cầu thủ như Mueller, Robben, Ribery và những cầu thủ không có khả năng cầm bóng. Tôi có những cầu thủ giỏi rê dắt và những kiểu cầu thủ khác, nhưng không ai sở hữu phẩm chất như các cầu thủ tôi đã dẫn dắt tại Barca. 

Trong năm thứ ba, tôi biết các cầu thủ đã chơi tốt hơn và chúng tôi cũng đã có Xabi Alonso và Philipp Lahm ở trung lộ. Chúng tôi đã đem đến nhiều sự khác biệt hơn.

Khi tôi đến Manchester, mọi người nói "Ồ, ông ta phải đăng quang ngay năm đầu tiên"… Không, tôi cần thời gian! Tôi cần hiểu các cầu thủ, hiểu giải đấu, tôi cần biết đặc điểm của từng đội và đưa ra điều chỉnh. Điều chỉnh khi gặp đội chơi bóng dài, điều chỉnh khi gặp đội chơi bóng hai và điều chỉnh để các trọng tài không thổi phạt.

Không một thứ gì có thể rập khuôn được. Thậm chí tôi cần thời gian để thích nghi với các trọng tài - khi một cầu thủ đẩy vào lưng đối phương rồi cướp bóng, đó không phải một lỗi - các trọng tài ở Anh sẽ không thay đổi quan niệm, vì vậy tôi cần điều chỉnh.

Chúng tôi cũng cần phải nhìn vào đối thủ. Nếu họ cao thì chúng tôi cần chơi bóng càng xa khung thành càng tốt. Nếu chúng tôi giữ đội hình sâu bên phần sân nhà, chúng tôi sẽ gặp khó khăn thực sự với những đội bóng như vậy. Chúng tôi có những cầu thủ hạn chế về chiều cao nhưng kỹ thuật cực tốt.

Vì vậy, khi tôi đến, tôi lập tức chiêu mộ Claudio Bravo để có thể phát triển bóng từ sân nhà và tạo ra những tình huống 2 đấu 1 (2v1) trên khắp mặt sân. Đây là những gì tôi học được khi còn là học viên của La Masia, và tôi mang triết lý ấy theo cả sự nghiệp cầu thủ và bây giờ là HLV.


.

  đến Man city, tôi lập tức chiêu mộ Claudio Bravo để có thể phát triển bóng từ sân nhà và tạo ra những tình huống 2 đấu 1 (2v1) trên khắp mặt sân. Đây là những gì tôi học được khi còn là học viên của La Masia, và tôi mang triết lý ấy theo cả sự nghiệp cầu thủ và bây giờ là HLV.

World Cup 2014 tại Nga cho thấy nhiều đội bóng thiên về thể chất đã sử dụng khối đội hình thấp (low block) khi đối đầu với các đội bóng có phẩm chất kỹ thuật tốt hơn. Những người cầm bóng mong đợi sự phản kháng nhưng phía phòng ngự đã tổ chức rất tốt và tận dụng ưu thế thể chất để đạt mục tiêu. Mùa giải vừa qua tại Tây Ban Nha cũng chứng kiến các đội cầm bóng ít giành chiến thắng. Phải chăng đã có sự thay đổi trong bóng đá hay đó chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên?

Đầu tiên, cực kỳ khó khăn để xây dựng chu trình tấn công trong 3 hoặc 4 tuần mà một ĐTQG tham dự giải đấu vì chu trình ấy rất mất thời gian. Ngược lại, rất đơn giản để chơi với sơ đồ 4-4-2 phòng ngự phản công nên mất ít thời gian hơn để hoàn thiện. Để chơi thứ bóng đá định hướng vị trí và khai thác không gian hết sức phức tạp, vì mỗi cầu thủ phải đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau.

Nhưng Tây Ban Nha đã vô địch liên tiếp với lối chơi cầm bóng rồi đến Đức 2014. Sau đó Bồ Đào Nha và Pháp mới giành chiến thắng với triết lý tương phản. Hoặc như Real Betis mùa trước, đội bóng này cầm bóng nhiều nhất La Liga nhưng thậm chí không có nổi tấm vé dự Europa League.

Vâng, nhưng nó phụ thuộc vào nơi có bóng. Phải chăng bạn muốn tạo cơ hội ăn bàn? Vậy thì bạn cần quyết đoán và mãnh liệt hơn ở 1/3 sân đối phương. Tại Man City, chúng tôi đã có kỷ lục về số đường chuyền tại Champions League mùa trước, nhưng 80% trong số các đường chuyền đó là giữa hai trung vệ, những con số này chẳng có ý nghĩa gì cả, chúng vô giá trị. Đó không phải kiểm soát!

Nếu bạn không làm gì với quả bóng thì sau đó được kết quả gì? Mọi người trên thế giới đều biết khi nào bạn chơi bóng hoặc khi nào bạn chỉ cầm bóng vì bạn thích sở hữu trái bóng. Nếu bạn cầm bóng mà không có chuyển động thì nó giống như một người sống thực vật.


.

 Tại Man City, chúng tôi đã có kỷ lục về số đường chuyền tại Champions League mùa trước, nhưng 80% trong số các đường chuyền đó là giữa hai trung vệ, những con số này chẳng có ý nghĩa gì cả, chúng vô giá trị. Đó không phải kiểm soát!

Nếu bạn không làm gì với quả bóng thì sau đó được kết quả gì? Mọi người trên thế giới đều biết khi nào bạn chơi bóng hoặc khi nào bạn chỉ cầm bóng vì bạn thích sở hữu trái bóng. Nếu bạn cầm bóng mà không có chuyển động thì nó giống như một người sống thực vật. 

Rất nguy hại khi chơi như vậy.

Rất nguy hại khi chơi như vậy. Tôi cũng có thể ngồi bắt chéo chân trên ghế ung dung chờ đối phương phản công. Nhưng là một HLV, tôi ưa thích sáng tạo, điều đó có nghĩa phải đẩy đội hình lên cao, bao vây 1/3 phần sân đối phương và tạo cơ hội tiếp cận khung thành.

Đó có phải lý do ông muốn các cầu thủ luân chuyển bóng nhanh chơi, chơi áp lực tầm cao (high press) và sở hữu những cầu thủ biết cách đánh bại đối phương?
Tất nhiên, bạn không thể kiểm soát mọi thứ từ băng ghế huấn luyện. Giống như nếu tôi hét lên để các cầu thủ chơi với cự ly đội hình rộng nhưng không thấy các hậu vệ biên dâng cao để tạo ra sự áp đảo quân số. Có thể họ đã thấy một lựa chọn tối ưu hơn ở trung lộ.

Bạn cần mọi mẫu cầu thủ trong bóng đá và nó không thể rõ ràng trắng đen. Chúng tôi cần những cầu thủ mạnh về thể lực, di chuyển không bóng tốt, những cầu thủ có thể đảm bảo khả năng phòng ngự với 40m sau lưng, những người biết khi nào và ở đâu để chuyền bóng.

Thứ bóng đá chuẩn mực đối với tôi là sự nghiên cứu các chuyển động của đối thủ để đưa ra quyết định đúng đắn. Nếu tôi có một trung vệ đang cầm bóng, cầu thủ chạy cánh của tôi di chuyển về phía trước để thu hút đối phương, sau đó tôi chuyền bóng cho hậu vệ cánh, người bây giờ đã có nhiều khoảng trống hơn.

Nếu tôi là một trung vệ và tiền đạo đối phương đang áp sát tôi, điều đó đồng nghĩa trung vệ đồng đội của tôi có nhiều không gian và thời gian hơn nên tôi sẽ chuyền bóng cho anh ta.

Nếu tôi là trung vệ và tiền vệ tấn công của đội chúng tôi lùi sâu để làm mất cân bằng hàng tiền vệ đối phương thì tôi sẽ chuyền bóng cho tiền vệ khác, người đang có không gian. Quá trình của bóng đá định hướng vị trí là nhằm mục đích di chuyển các vị trí của đối phương, sau đó đưa ra quyết định và từ đó chơi bóng.

Ông có nghĩ là chúng ta đang quá chuyên nghiệp hóa những trận đấu của các cầu thủ trẻ? Chúng ta có nên cho đám trẻ có thêm thời gian để chơi bóng tự do trên đường phố, được thoải mái rê dắt trước những đứa trẻ to xác hơn?

Không, tôi nghĩ nếu một đứa trẻ có khả năng đi bóng thì nó sẽ có cả đời, nó chỉ cần biết là khi nào và bằng cách nào để thực hiện. Nếu chúng ta tạo ra những không gian để chúng cảm thấy thoải mái rê dắt thì nó không thực tế. Những cầu thủ thông minh biết cách đánh giá mọi thứ xung quanh mình, cách trận đấu phát triển để luôn luôn di chuyển tùy theo vị trí của đối thủ, của đồng đội và các khoảng không.

Khi mọi thứ rơi vào hỗn loạn, ông làm cách nào để giữ kỷ luật và trật tự ở trên sân trong tập luyện? Ông bắt đầu ở đâu?
Đó là một chu kỳ. Tôi tin khi chúng ta dâng cao đội hình gây sức ép thì đồng thời cũng có ít thời gian phòng ngự tuyến sau hơn. Khi bạn chơi hết khả năng của mình thì phần còn lại cũng trôi chảy hơn, theo một cách rất tự nhiên.

Nếu chúng tôi tạo ra thế 8 chống 6 để phản công từ sân nhà, kể cả khi yêu cầu tiền đạo số 9 lùi xuống một chút thì mọi thứ vẫn tuyệt vời. Đó là mối quan hệ giữa 2 khu vực ở trên sân, giữa cao và thấp. Đương nhiên, chúng tôi phải phòng ngự, nhưng sẽ mất ít thời gian phòng ngự hơn nếu chúng tôi tập trung kiểm soát quả bóng.

Lần đầu tiên tôi học được tầm quan trọng của việc có một hệ thống xây dựng bóng tốt là ở giải hạng Ba với Barca B. Tôi đã nói điều này rất nhiều lần rồi rằng mình từng cố gắng xây dựng bóng ở các sân đấu cỏ nhân tạo rất, rất nhỏ vào mỗi sáng Chủ nhật.

Ngày thứ Hai đến và bạn nói: "Không thể xây dựng bóng từ sân nhà ở mặt sân kiểu này". Thứ Ba đến và bạn tiếp tục: "Mọi thứ vẫn là không thể, nhưng ít bất khả thi hơn". Đến thứ Tư và thứ Năm, bạn đã bị thuyết phục và bắt đầu kiên định với ý tưởng đó.

Chúng tôi đã chơi như thế xuyên suốt mùa giải, vận hành cả thủ môn vào lối chơi, khiến đối thủ chạy liên tục và đạt được thành công lớn. Và nếu chúng tôi có thể làm thế ở những mặt sân cỏ nhân tạo thì có thể làm ở mọi giải đấu, mọi mặt sân. Đương nhiên, bạn cần phải kiên trì và thuyết phục các cầu thủ.

Các khoảng trống tồn tại ở ngoài đó. Một sân bóng đá rất rộng lớn, đến mức khổng lồ. Chúng ta đóng lại các khoảng không với những bước di chuyển sai nhưng chúng vẫn ở đó. Nó chỉ đơn thuần là việc tập đi tập lại các miếng đánh kiểu này nhiều lần, đánh giá chúng, xem lại chúng và bảo với các cầu thủ: "Khi cậu ở đây, đưa ra quyết định này, thì không gian ở đây". Họ phải tự mình nhìn thấy và tự mình tin tưởng.

Việc xem video phân tích có hiệu quả như thế nào với các cầu thủ? Liệu mối quan hệ giữa cầu thủ và HLV có thay đổi kể từ lúc ông còn thi đấu?

Các bài phân tích là những thứ cơ bản. Khi các cầu thủ xem lại cách mình chơi bóng, với những bước di chuyển ngay trước mắt mình, họ sẽ học nhanh hơn. Đôi khi tôi sẽ nói với một cầu thủ về một khoảnh khắc cách đây 2 tuần mà chính họ còn không nhớ. Tôi nói: "Đừng lo, cùng tìm kiếm đoạn video đó nhé". Thật kinh ngạc vì vào lần tới họ sẽ nghĩ: "Chuẩn rồi, đây là khoảnh khắc ông ấy đã nói với mình, khi quả bóng đến thì mình cần làm thế này để tìm thấy 2 đồng đội".
Nhưng bạn cần một mối quan hệ chặt chẽ với các cầu thủ để làm điều đó. Một khi họ tin bạn, bạn mới nắm chìa khóa. Bạn mới có thể chỉ cho họ thêm nhiều thứ, ví dụ như: "Đưa quả bóng về phía sau để có nhiều cơ hội xử lý hơn, mở cơ thể ra và hạ thấp trọng tâm, rồi sau đó tìm không gian cho những cầu thủ chạy cánh".

Điều đơn giản nhất như tạo ra thế 2v1 trong các pha phòng ngự có thể khiến mọi thứ nuột nà hơn. Các cầu thủ nghĩ tôi nói đùa về tác động của những điều nhỏ nhặt trong trận đấu. Phần lớn những thông điệp đó là để tách họ ra khỏi đồng đội cũng như đối thủ.

Không phải là "rê bóng qua 5 người rồi sút vào khung thành". Những thông điệp của tôi gây buồn tẻ với các cầu thủ khi tôi luôn luôn nhắc đi nhắc lại "mở cơ thể ra, dồn trọng tâm ra phía sau và cố gắng chuyền vào chân thuận cho đồng đội". Đó luôn là những điều đơn giản nhưng có thể giúp lối chơi của đội uyển chuyển và mượt mà.


.

 Không phải là "rê bóng qua 5 người rồi sút vào khung thành". Những thông điệp của tôi gây buồn tẻ với các cầu thủ khi tôi luôn luôn nhắc đi nhắc lại "mở cơ thể ra, dồn trọng tâm ra phía sau và cố gắng chuyền vào chân thuận cho đồng đội". Đó luôn là những điều đơn giản nhưng có thể giúp lối chơi của đội uyển chuyển và mượt mà. 

Một thứ tôi không bao giờ làm là bắt cầu thủ xem lại toàn bộ trận đấu vì chúng tôi không có thời gian để lướt qua mọi thứ. Cứ 3 ngày lại có 1 trận đấu và liên tục trong 10 tháng, chúng tôi thậm chí chẳng có thời gian để tập luyện. Thế nên chúng tôi thường dành 10 đến 15 phút xem lại 3 tình huống khác nhau và cố gắng sửa lỗi. Chính vì thế, trong giai đoạn tiền mùa giải, điều quan trọng là chúng tôi tập thể lực rất ít, trong khi học chiến thuật rất nhiều.

Ông có phải là HLV sẽ dùng những đoạn video phân tích ở giờ nghỉ giữa hiệp như rất nhiều người khác?
Không phải lúc nào cũng thế. Khi có thứ gì đó cứ lặp lại mãi, dù tốt hay xấu, chúng tôi cần xem lại. Chuyên gia phân tích của chúng tôi, Carles Planchart thường đưa cho các cầu thủ 3 clip để xem ở nhà. Công nghệ giúp việc huấn luyện dễ dàng hơn, trước đó chúng tôi chỉ có sa bàn, nhưng giờ chúng tôi có thể chỉ cho cầu thủ khoảng trống và cự ly ở thời gian thực.

Có vẻ như ông luôn có thể khiến cầu thủ dự đoán những gì sắp diễn ra. Đó có phải một thứ bẩm sinh?
Không, chẳng có gì bẩm sinh cả. Tôi thi đấu như một tiền vệ trung tâm và biết rằng việc của mình sẽ dễ dàng hơn khi trung vệ và hậu vệ cánh lao lên tấn công, qua đó thu hút đối thủ tránh xa khỏi tôi. Nhưng đôi khi các trung vệ không cầm được bóng và tôi cũng chẳng thể chạm vào bóng. Tinh thần giúp chúng tôi phòng ngự cũng như các công việc khác. Làm việc trên các nguyên tắc tấn công là điều hấp dẫn nhất với tôi.

Nhưng ông không bao giờ biết đối thủ định làm gì?

Đúng vậy, có 2 hoặc 3 khu vực trên sân mà bạn không thể phòng ngự.

Đấy là những khu vực nào?

(Cười) Tôi không thể nói với anh nhưng nếu chúng tôi chơi với 2 cầu thủ chạy cánh dâng cao thì chắc chắn có một vài khu vực không thể phòng ngự, bất chấp hệ thống là gì. Chúng tôi luôn muốn tấn công vào bên trong, giống như bóng rổ vậy, di chuyển quả bóng đến trung lộ và đối thủ dần thu hẹp khoảng không ở đó, rồi sau đó di chuyển quả bóng ra biên trong thời điểm thích hợp để ai đó có cơ hội dứt điểm.

Bóng đá đâu cũng giống nhau, bạn phải tấn công vào trung vệ, tấn công vào trục dọc và tấn công vào trung phong. Cuối cùng, một trong số 3 trung vệ buộc phải tấn công trung lộ và những đồng đội theo sau. Chúng tôi làm như thế liên tục ở Barcelona. Andres Iniesta và Lionel Messi luôn tấn công trung vệ, đó là cách chúng tôi liên tục tạo ra các không gian mở.

Ông phải lập rất nhiều kế hoạch vì không biết đối thủ sẽ chơi như thế nào. Liệu ông có kế hoạch và chuẩn bị cho việc thay đổi hệ thống và cách tiếp cận ngay trước trận đấu?

Đúng, chúng tôi có một vài kế hoạch và điều đó khiến các cầu thủ khó hiểu hết các thông điệp xuyên suốt trận đấu và cũng chẳng đủ thời gian trong giờ nghỉ giữa trận. Nhưng các nguyên tắc cơ bản thì vẫn giữ nguyên. Đối thủ chơi thế nào không phải vấn đề, họ có 4 hay 5 hậu vệ thì vẫn tồn tại từ 2 đến 3 khoảng trống để chúng tôi tập kích. Nếu họ phòng ngự với toàn bộ quân số ở trung lộ thì chúng tôi sẽ bổ sung các cầu thủ chạy cánh.

Tôi còn nhớ lúc chơi dưới thời Johan Cruyff và ông ấy luôn luôn nói: "Khi giành được bóng, hãy lập tức tìm Romario. Nếu trung lộ bị bịt kín thì hãy tìm cầu thủ chạy cánh. Kệ anh ta ở thế 1v1 hoặc chạy lại và tạo ra thế 2v1, sau đó đổi cánh và giúp đỡ đến khi nào trung lộ hở ra.

Nhưng khi bạn chạy xuống 1 cánh thì thường có rất ít đồng đội ở cánh đối diện, đó là đòi hỏi của thể chất khi tấn công như thế. Một vài đối thủ sử dụng hệ thống 5-4- 1 để đối đầu chúng tôi, tăng cường hậu vệ biên để kiềm tỏa các cầu thủ chạy cánh của chúng tôi.

Tiền vệ của họ thì vây kín trước hàng thủ còn tiền đạo duy nhất thì cũng lùi về chơi như một tiền vệ. Sẽ rất khó nếu chúng tôi chơi với 2 trung vệ và khiến mọi người còn lại phải chạy theo đối thủ. Kể cả khi chúng tôi mất bóng, họ cũng tràn lên và thực hiện phản công. Đó là hệ thống phòng ngự hay nhất mà tôi từng chứng kiến.

Khán giả đã chứng kiến các siêu sao như David Villa và Thierry Henry đến với đội bóng của ông và ông đã cố gắng thuyết phục họ bám vị trí, đứng ở ngoài biên và đợi các cầu thủ kiểu như Xavi và Iniesta tấn công trung lộ. Ông đã gặp trường hợp nào mà mình không thể thuyết phục chưa? Và ông xử lý như thế nào?

Có chứ, những cái tên lớn là đằng khác. Tôi nghĩ họ hiểu cách hệ thống vận hành và lý do tôi bảo họ làm thế, nhưng họ chỉ không muốn làm như vậy thôi. Họ muốn trở thành một phần lớn hơn trong trận đấu, tham gia vào từng pha bóng, thể hiện kỹ năng 1v1 và năng lực cá nhân.

Họ đơn giản là không muốn dừng lại. Với những cầu thủ lớn, tôi sẽ kiên trì, kiên nhẫn thuyết phục họ làm theo phong cách của cả đội. Nhưng sẽ có lúc bạn nhận ra: "Gã này sẽ không bao giờ làm vậy và tôi buộc phải dùng một người khác".

Có những cầu thủ mà ông chiêu mộ không bao giờ thích nghi với phong cách của ông hay những gì ông yêu cầu. Ông có sử dụng hình phạt hay gọi điện để tìm ra bản chất của anh ta hay không?

Có chứ, nhiều đấy. Bạn sẽ chẳng bao giờ thực sự biết họ sẽ ứng xử thế nào trong đội hay thích nghi với triết lý, nhưng chúng tôi muốn biết nhiều nhất có thể. Khi mang về một cầu thủ, chúng tôi không bao giờ muốn hạn chế tài năng của anh ta, nhưng chúng tôi cần anh ta mở ra không gian cho những người khác và cũng không đóng lại không gian mà những người khác mở ra.

Có một vài người hiểu, nhưng sẽ đến trước mặt bạn và nói: "Không, tôi không muốn thế". Đó là lý do chúng tôi tìm những thông tin cụ thể về tính cách để tăng khả năng thích nghi, giống như Henry và Villa. Họ đến, muốn học hỏi và điều chỉnh các trận đấu để giúp tập thể.

Tôi hâm mộ cả hai, họ là những cầu thủ chạy cánh có thể bó vào tấn công trung lộ, điều mà tôi rất thích. Bắt đầu ở không gian rộng rồi tấn công vào vòng cấm, chứ đừng làm những thứ cá nhân ở cột góc. Giống như theo dõi Messi và Jordi Alba bây giờ. Messi xuất phát ở bên ngoài, đi bóng vào trong và tìm thấy Alba cũng đang di chuyển chéo vào. Những tình huống như thế cực kỳ khó để chống đỡ.

VAR đã đến Premier League mùa này. Ông nghĩ nó sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của các đội bóng như thế nào nhất là khi họ nhận phải những quyết định bất lợi?

Nó đã hại chúng tôi mùa trước ở Champions League. Nó là cốc nước lạnh tạt vào cơn hào hứng khi bạn đang ăn mừng để nói rằng bàn thắng không hợp lệ. Nhưng diễn biến ngược lại sẽ đến nếu như bạn được hưởng lợi từ VAR. Hành động tốt nhất trong bóng đá luôn luôn là hành động sắp diễn ra. VAR chính là một minh chứng tuyệt vời về điều này, và tôi hy vọng nó sẽ đem lại sự công bằng.

Với số lượng quả phạt 11m được VAR xác định từ việc để tay chạm bóng hay các lỗi hành vi trong vòng cấm, ông có cho rằng VAR sẽ trở thành một loại chiến thuật của những đội chơi bóng kỹ thuật không?

Rõ ràng là có. Chúng tôi đã nhìn thấy điều này trong những phút đầu tiên của trận chung kết Champions League hồi tháng Năm với tình huống penalty. Bạn càng tấn công, càng có nhiều cơ hội như thế và VAR phán xử, rồi bàn thắng được ghi (cười).

Mặc dù tôi cũng nhớ rằng để lọt được vào chung kết Champions League 2009, Barcelona chỉ nhờ vào cú sút của Iniesta vào lưới Chelsea - nỗ lực duy nhất của đội bóng trong cả trận. Sau đó 3 năm, Barca đã có 30 cú sút và lại bị Chelsea loại. Nghiêm túc mà nói, nó chỉ đơn giản là một câu hỏi về khả năng. VAR cũng thế thôi.

Vậy phải chăng điều này sẽ khuyến khích các đội chơi phòng ngự và tìm kiếm những khoảng trống bên phần sân đối phương. Ông có bao giờ muốn đá thấp, giữ nhiều bóng hơn để tránh điều này?

Không. Tôi không thích thứ bóng đá đó. Tôi nghĩ rằng khi một đội chùng xuống là bởi vì mọi thứ diễn ra không theo ý muốn. Đội kia có thể đưa bóng lên cho hàng công liên tục và liên tục, đội chùng xuống sẽ phải co về và chống đỡ ở phía sâu bên phần sân nhà.

Tôi nhớ trận đấu với Leicester gần nhất. Chúng tôi biết Kasper Schmeichel bắt bóng rất ngoạn mục và có khả năng điều bóng tới bất cứ ai anh ta muốn. Anh ta thường tìm kiếm Vardy đang lẩn khuất phía sau hàng thủ Man City.

Tôi liền bảo các cầu thủ Man City: "Ê, các chàng trai, ngày hôm nay, trận đấu này sẽ rất điên rồ bởi vì chúng ta không biết Schmeichel sẽ phát bóng đi đâu. Chúng ta phải đọc ngôn ngữ cơ thể của anh ta, giải mã và di chuyển nhanh chóng để kịp phản ứng với những đường bóng đó". Kết quả như mọi người đã thấy đấy.

Nó giống như khi người ta nói rằng, thời tôi ở Barca không bao giờ sử dụng các pha phòng ngự phản công. Ừ, đúng đấy. Bởi vì Leo Messi chơi tấn công cực hay nhưng Xavi và Iniesta không phải mẫu cầu thủ giỏi phản công, thế nên tôi buộc phải thích nghi với họ.

Bây giờ tôi có Kevin De Bruyne, một con thú trong việc đuổi theo quả bóng và cướp lại nó. Nếu bạn nghĩ rằng tôi sẽ không sử dụng điều này cho Man City thì bạn thật thần kinh. Tôi thích các cuộc phản công! Tôi sử dụng nó, nhưng nó không phải là nền tảng để tôi thiết lập đội bóng. Nhưng tôi sẽ luôn sử dụng nó.


.

 thời tôi ở Barca không bao giờ sử dụng các pha phòng ngự phản công.  Bởi vì Leo Messi chơi tấn công cực hay nhưng Xavi và Iniesta không phải mẫu cầu thủ giỏi phản công, thế nên tôi buộc phải thích nghi với họ. 

Bây giờ tôi có Kevin De Bruyne, một con thú trong việc đuổi theo quả bóng và cướp lại nó. Nếu bạn nghĩ rằng tôi sẽ không sử dụng điều này cho Man City thì bạn thật thần kinh. Tôi thích các cuộc phản công! Tôi sử dụng nó, nhưng nó không phải là nền tảng để tôi thiết lập đội bóng. Nhưng tôi sẽ luôn sử dụng nó.

Ông có vẻ là một quý ngài thích những thay đổi và thử thách mới. Ông chỉ làm việc 4 năm tại Barcelona và đang bước vào năm thứ tư tại Man City, nhưng đã ký hợp đồng đến năm 2022. Điều gì ở Premier League và Man City khiến ông muốn gắn bó lâu thế?

Tôi có tất cả mọi thứ. Tôi sẽ có thể tìm thấy một CLB khác, nơi sẽ mang lại cho tôi rất nhiều thứ mới mẻ và thú vị. Nhưng ở đây, tôi có người quan trọng nhất trong suốt sự nghiệp của mình, đó là giám đốc thể thao Txiki Begiristain. Tôi đang dẫn dắt một CLB luôn ủng hộ tôi dù thắng hay thua.

Tôi nhớ, khi chúng tôi chỉ xếp hạng Ba trong mùa giải đầu tiên của tôi và CLB đã hỏi tôi rằng họ có thể làm những gì để giúp đỡ. Tôi có một đội bóng trẻ. Tôi cảm thấy được yêu quý. Nước Anh có một nền văn hóa khiến bạn cảm thấy là một phần của gia đình một khi đã chấp nhận mặc chung một màu áo, cho dù bạn thắng hay thua. Tôi đã có những mối quan hệ tuyệt vời với mọi người xung quanh.


2

 Tôi nhớ, khi chúng tôi chỉ xếp hạng Ba trong mùa giải đầu tiên của tôi và CLB đã hỏi tôi rằng họ có thể làm những gì để giúp đỡ. Tôi có một đội bóng trẻ. Tôi cảm thấy được yêu quý. Nước Anh có một nền văn hóa khiến bạn cảm thấy là một phần của gia đình một khi đã chấp nhận mặc chung một màu áo, cho dù bạn thắng hay thua. Tôi đã có những mối quan hệ tuyệt vời với mọi người xung quanh.

Giống như các giải đấu khác ở châu Âu, dường như có một khoảng cách ngày càng lớn hơn giữa các CLB quyền lực và phần còn lại ở Premier League do khía cạnh kinh tế. Ông có lo lắng về tương lai ngày một gần của một Super League?

Không. Super League sẽ không bao giờ xuất hiện. Người Anh sẽ không bao giờ để điều này xảy ra bởi họ có một văn hóa bóng đá lớn có tên là "bóng đá của khu phố". Nếu bạn xem các trận đấu ở những giải làng, bạn sẽ thấy khán đài bao giờ cũng đông nghịt. Người Anh chăm sóc những khía cạnh này và có một sự tôn trọng rất lớn dành cho người hâm mộ. Họ có một tình yêu bao la với bóng đá mà tôi không bao giờ thấy ở bất kỳ nơi nào khác.

Hai trận chung kết châu Âu 2019 đều là chuyện nội bộ của người Anh. Ông có nghĩ rằng họ có thể duy trì sự thống trị này trong vài năm tới không?

Tây Ban Nha đã thống trị trong 10 năm qua, nhưng nước Anh đã cho thấy sự tiến bộ của các đội trẻ trong thời gian gần đây. Họ đã giành chiến thắng ở các giải đấu trẻ và Tam Sư đã lọt vào bán kết World Cup 2018. Tôi tin rằng, người Anh sẽ tự tin hơn rất nhiều.
Tôi rất lạc quan về tương lai của bóng đá Anh. Có một thế hệ HLV mới, những người có sự chuẩn bị rất tốt và cực kỳ dũng cảm. Sự khác biệt giữa bóng đá tốt và bóng đá xấu là những HLV dũng cảm và những người không dũng cảm. Tôi nghĩ rằng thế hệ mới của những người trẻ ở giai đoạn cơ sở sẽ đem lại bóng đá tốt - bóng đá tích cực.

Brexit có ý nghĩa gì với Pep Guardiola?

Thú thực là tôi cũng cảm thấy lo lắng. Không ai biết nó sẽ bắt đầu như thế nào hoặc thậm chí những gì sẽ thay đổi trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Tương tự như phong trào Độc lập Catalan, không ai biết nó sẽ hoạt động như thế nào hoặc điều gì sẽ thực sự xảy ra. Tôi không biết hai vấn đề trên sẽ kết thúc như thế nào.

Khi nhìn vào xương sống của Barcelona hiện tại: Pique - Busquets - Suarez và Messi, ông có nghĩ rằng họ có thể chơi trong một hệ thống pressing tầm cao với hàng thủ dâng cao 40 mét không?

Vâng, tôi đã nói rất nhiều về điều này qua điện thoại với HLV Ernesto Valverde hay bất cứ khi nào chúng tôi gặp nhau. Ông ấy biết chính xác những gì mình muốn từ cầu thủ. Tôi chỉ nhìn nhận như một người ngoài cuộc mà thôi. Hãy nhớ rằng, đây là đội bóng đã vô địch 8/11 La Liga gần đây nhất! Ai có thể nghi ngờ những con số này?
Thật khó để nói rằng họ chỉ lọt vào tứ kết hoặc bán kết Champions League. Giải đấu này thiên về những khoảnh khắc, không có chỗ cho sai lầm. Đội hình này đã giành được 8/11 La Liga gần nhất bởi vì họ có năng lượng đủ để chiến đấu. Nếu họ không gục ngã tại Anfield thì ai dám nghi ngờ?

Để huấn luyện Barca không phải việc dễ dàng. Tôi rất bực mình vì ngay cả các HLV từ các đội khác cũng bình luận về những gì tôi nên làm. Họ biết gì? Họ không có mặt ở đó mỗi ngày trong mỗi buổi tập, đối phó với những cầu thủ thiếu tự tin, người thì do ly dị, kẻ thì bị ảnh hưởng bởi các vấn đề gia đình. Có một triệu thứ có thể ảnh hưởng đến hiệu suất của cầu thủ và người ngoài không biết gì về nó.

Ngày nay, người ta thích theo dõi, thích vô địch Champions League hơn là vô địch một giải đấu. Mối quan hệ của ông với Champions League là gì?

Mỗi năm, khi nhạc hiệu của Champions League vang lên, tôi đều phấn khích. Thật tuyệt vời khi được tham dự Champions League. Tôi yêu giải đấu này, từ vòng bảng đến vòng loại trực tiếp. Khi chúng tôi bị loại ở mùa trước, tôi đã nói rằng: "Mẹ kiếp, gặp Ajax trên sân Johan Cruyff sẽ là trận bán kết của cuộc đời tôi". Khi bạn thua ở Champions League, nó rất tệ trong hai hoặc ba ngày, nhưng ở Premier League, bạn thắng vào ngày Chủ nhật, rồi vội nghĩ ngay đến trận đấu của ngày thứ Tư, và bụng dạ như mở cờ trong suốt ngày thứ Hai và thứ Ba.
Đây là ý nghĩa của thể thao. Làm thế nào để bạn tận hưởng chiến thắng trong khi đang phải chuẩn bị cho trận tiếp theo. Khi bạn vô địch thì quá trình này là tuyệt vời. Giải VĐQG luôn có giá trị vĩnh cửu. Ví dụ, nếu bạn bị loại khỏi cuộc đua danh hiệu vào tháng 2, bạn không có gì để mong chờ. Kinh khủng thật.

May mắn thay, điều đó đã không xảy ra với tôi quá nhiều lần, nhưng làm thế nào để bạn thúc đẩy các cầu thủ? Tôi biết danh hiệu sẽ được trao cho đội bóng hay nhất. Nếu tôi giành được điều đó thì tôi biết tôi đã xứng đáng với điều đó.

Tôi sẽ không mất một năm để chờ đợi liệu có thể giành chiến thắng ở tứ kết, sau đó là bán kết và sau cùng là chung kết. Tất nhiên, chúng tôi sẽ cố gắng để giành chiến thắng tất cả, nhưng Premier League là thứ giúp tôi sống tốt hơn. Tôi thích công việc của mình và tôi muốn về nhà và tận hưởng cuộc sống với gia đình và bạn bè.

Ông là HLV đã thu hoạch nhiều thành tích thắng lợi kỷ lục, nhất là hồi ở Barcelona. Vẫn biết thất bại là điều bình thường trong thể thao song ông đã thay đổi một nền văn hóa và tạo ra một thế hệ cules mới gồm những người không muốn Barca bị thất bại. Điều này khiến ông cảm thấy như thế nào?

Nó không chỉ ở Barca, ngay Real Madrid hay người dân Argentina cũng nghĩ: chúng ta phải thắng! Những người khác không chuẩn bị như chúng tôi, không thăm dò kỹ càng như chúng tôi. Họ không xứng đáng với chiến thắng. Bất cứ khi nào đội bóng thua, họ đều cảm thấy như thể là ngày tận thế vậy. Họ không bao giờ ngừng suy nghĩ: "Thật ra, chúng ta đã tiến một bước lớn trong mùa này". Họ không hiểu điều đó.
Tại Bayern Munich, họ đã nói rằng: "Chúng ta đã thất bại", tôi liền đáp: "Chà thế à, xin chúc mừng". Đây là điều tương tự ở Man City, khi tôi không vô địch Champions League. Tôi mới chỉ đưa Man City vào đến bán kết, thành tích tốt nhất của lịch sử CLB. Nhưng bây giờ, nếu tôi vẫn không vô địch Champions League, tôi có thất bại không?

Thế còn 2 danh hiệu Premier League liên tiếp thì sao? Còn số lượng bạn bè của tôi ở Anh thì sao? Tôi luôn có cơ hội để đưa Man City vào một trận chung kết Champions League và vô địch. Man City sẵn sàng hỗ trợ tôi hết sức. Nhưng Tottenham xứng đáng với điều đó. Liverpool xứng đáng với điều đó.

Nếu Barca lọt vào trận chung kết thì họ sẽ xứng đáng với điều đó và Ajax cũng vậy. Thể thao là như thế. Thủ môn của Tottenham đã phát một quả bóng dài lên cho tiền đạo, nó rơi xuống đúng chỗ và họ đã ghi bàn. Nếu quả bóng rơi sang trái, phải hoặc một nơi nào khác thì Ajax đã vào chung kết. Bóng đá là thế. Chúng tôi dạy điều này cho các cầu thủ trẻ: "Nếu chúng ta thua thì là thua. Đôi khi người khác xứng đáng giành chiến thắng".


.

 Nếu Barca lọt vào trận chung kết thì họ sẽ xứng đáng với điều đó và Ajax cũng vậy. Thể thao là như thế. Thủ môn của Tottenham đã phát một quả bóng dài lên cho tiền đạo, nó rơi xuống đúng chỗ và họ đã ghi bàn. Nếu quả bóng rơi sang trái, phải hoặc một nơi nào khác thì Ajax đã vào chung kết. Bóng đá là thế. 

Chúng tôi dạy điều này cho các cầu thủ trẻ: "Nếu chúng ta thua thì là thua. Đôi khi người khác xứng đáng giành chiến thắng". 

Ngoài các khía cạnh thể chất, ý thức chiến thuật và kỹ năng, ông đánh giá thế nào về khía cạnh tinh thần? Ông có thể tạo ra một thủ lĩnh mà chỉ cần có đẳng cấp?

Vâng, tôi luôn xem xét các đặc điểm tâm lý trong tính cách cầu thủ nhưng sẽ dễ dàng hơn nếu có nhiều thời gian gắn bó. Kinh nghiệm đã hỗ trợ tôi phần nào, giúp tôi đưa ra các kỹ năng lãnh đạo một cầu thủ cần có. Có những cầu thủ luôn đòi hỏi nhiều hơn từ đồng đội nhưng cũng có những cầu thủ chỉ muốn hoàn thành công việc để về nhà.
Trước đây tôi thường kích thích các cầu thủ, cố gắng dỗ dành họ bằng các kỹ năng xã hội khác nhau và tôi luôn cố gắng kiểm soát phòng thay đồ. Bây giờ tôi lùi lại một bước. Tôi không muốn làm xáo trộn bầu không khí tự nhiên và để các cầu thủ là chính mình. Đó là điều lành mạnh nhất, tốt nhất cho bóng đá. Suy cho cùng, tất cả cầu thủ đều muốn chơi tốt và giành chiến thắng. Tôi không bao giờ vào phòng thay đồ, nơi các cầu thủ muốn làm gì đó nghịch ngợm.

Ông hẳn đã thấy rất nhiều cá tính lớn khác nhau trong những năm qua. Liệu ông có lựa chọn cầu thủ để xây dựng đội hình dựa theo tiêu chí như yêu bóng đá; nhìn thẳng vào mắt khi ông nói; và luôn muốn cải thiện không?

Không thực sự như thế đâu. Ý tôi là hầu như mọi cầu thủ đều yêu bóng đá nhưng có người yêu mạnh mẽ hơn người khác. Trước khi bắt đầu một buổi tập, có cầu thủ luyện chạy nước rút, trong khi người khác đá bóng ngay. Nhưng cũng có người đứng suy nghĩ vẩn vơ mơ mộng còn kẻ khác ngồi ngắm mưa. Tôi đều yêu họ.
Trong thế giới này luôn có những người yêu thích bóng đá hơn những người khác. Như tôi đã nói, tất cả họ đều thích nó, nhưng có một số người sống vì nó, luôn xem các trận đấu, luôn hỏi tôi những câu hỏi. Thật tuyệt vời khi làm việc với những người này bởi họ cho tôi thông tin phản hồi và đặt câu hỏi. Tôi thích trò chuyện và chia sẻ ý tưởng với mọi người xung quanh.

Tôi nghĩ rằng đấy mới là cách huấn luyện: Giúp đỡ cầu thủ giải đáp nghi ngờ như kiểu: "Này chàng trai, hãy thử đi để xem điều gì xảy ra". Không quan trọng bạn là ai bởi quá khứ luôn là quá khứ. Cũng giống như một HLV hay cầu thủ chuyển sang CLB mới và nói: "Tôi đã vô địch Champions League 3 lần". Để làm cái quái gì. Tôi cần anh ta giúp đội giành chiến thắng ở trận đấu tới. Chứng minh đi.

Câu hỏi cuối cùng dành cho ngài trong buổi phóng vấn dài miên man này. Tôi muốn hỏi ông về Johan Cruyff. Ông có cho rằng mọi người sẽ phủ nhận triết lý bóng đá của Cruyff là vẫn còn thiếu sót do thất bại của Ajax và Barca ở Champions League mới đây không?

Nếu mọi người nghĩ rằng triết lý của Cruyff sẽ chết thì họ sẽ bối rối hơn. Chúng tôi đã thấy những niềm tin dành cho triết lý của ngài ấy trong lối chơi của Ajax khi họ chiến thắng. Nhưng đâu phải chỉ bây giờ, bởi Ajax tuân thủ triết lý của Cryff từ lâu rồi. Có lúc họ thành công, nhưng cũng có khi thất bại. Nhưng di sản của Cruyff sẽ không bao giờ chết. Không bao giờ.
Ngài đã truyền dạy triết lý của mình cho rất nhiều cầu thủ, trong đó có tôi và chúng tôi sẽ tiếp tục truyền nó cho người khác và họ sẽ tiếp tục điều đó. Có nghĩa là những đội này sẽ luôn giành chiến thắng? Không bao giờ. Tôi không suy nghĩ về việc thua, nhưng Cruyff đã dạy tôi cách chuẩn bị để chiến thắng.

Hiểu biết về bóng đá mà ngài đã cho chúng tôi thấy là điều mà tôi chưa từng thấy trước đây. Những gì đã làm được khiến ngài trở thành người quan trọng nhất trong lịch sử bóng đá: một người chỉ thay đổi 2 CLB khác nhau trong cả cuộc đời với cương vị cầu thủ và HLV.


Xin cám ơn HLV Pep Guardiola!

📖 MỔ XẺ PASSION VÀ COMMITMENT TRONG DIÊN HY CÔNG LƯỢC

- - - - -
bài của Trinh Nguyen, Research Specialist
 - - - - -


Tôi thường cố tránh xem những bộ phim cung đấu vì hai lẽ: 1. Không muốn bị cuốn vào tâm lý nhất thiết phải coi phim và xao lãng những việc mình đang làm; và 2. Chán ngán mô tuýp phụ nữ tranh giành chà đạp lẫn nhau (chắc sẽ có một bài dài kể lể về việc tôi bất mãn concept này cỡ nào).

Nhưng, với sự nhiệt tình của mammi, muốn tránh không coi cũng không được .  Thành ra cũng thỉnh thoảng nghía qua vài phân cảnh, đủ để “đàm luận” với người thích phim này. Ngoài những hỷ - nộ - ái - ố của phim, thứ đọng lại trong tôi nhiều nhất là cuộc hội thoại giữa hoàng hậu bị phế truất (Nhàn phi) và Anh Lạc ở cuối phim. Nhàn phi hỏi, “vì sao ta dành cả đời yêu người (hoàng thượng) mà không thể có một chút tình yêu từ người. Vì sao người có thể làm được điều đó?”. Anh Lạc mỉm cười nhẹ, gõ khẽ ngón tay lên đôi môi đang mím kín của mình và trả lời, “(Nhàn phi), người là người tình cảm. Tình yêu cũng như một trò chơi, ai nói trước là người đó thua”. Rồi cô quay lưng đi.

Tôi thảo luận điều này với một người bạn phương Tây. Ông đồng ý với ý kiến của Anh Lạc (dĩ nhiên, ông không xem phim, chỉ nghe tôi kể vắn tắt phim và đoạn thoại trên). Ông bảo, tình yêu sẽ nguội lạnh khi hai người không còn có gì gây bất ngờ cho nhau nữa. Vì hoàng thượng chưa bao giờ được Anh Lạc thể hiện tình cảm nồng nhiệt như các phi tần khác, hoàng thượng càng thêm khao khát. Người “nói trước” đã là hoàng thượng, và Anh Lạc luôn rất thông minh để làm hoàng thượng phải nói nhiều và làm nhiều hơn nữa. Đó là đam mê của tình yêu.

Tôi không đồng ý với ông. Với suy luận của ông, love = passion. Nhưng, với tôi, công thức trên thiếu một yếu tố quan trọng. Để đầy đủ, cần có: love = passion + commitment. Tôi tin chính câu chuyện trong Diên Hy công lược là minh chứng cụ thể nhất.

ANH LẠC : NHIỀU CON NHẤT, CÓ ĐƯỢC PASSION, KO CÓ ĐƯỢC COMMITMENT CỦA VUA

Phim khắc họa hình ảnh Anh Lạc “tối ưu” nhất có thể, và có vẻ cô là người Càn Long yêu nhất. Nhưng, khi đọc thêm thông tin về cô, vị trí của cô trong lòng Càn Long ở cả chính sử và dã sử có nhiều mâu thuẫn. Cô là phi tần sanh nhiều con nhất trong lịch sử nhà Thanh (6 người), phần nào thể hiện sự sủng ái của vua. Nhưng, cô cũng đồng thời là phi tần hiếm hoi không nuôi bất kỳ người con nào của mình. Có giả thiết rằng, để có được sự sủng ái và sanh con như vậy, Lệnh phi quyết định không nuôi con để dành thời gian giữ chân hoàng thượng. Cô sợ mất ông. Cô cần liên tục dẫn dắt ông, giữ chân ông vào mê cung tình yêu của hai người. Cô biết, nếu cô ngưng không làm ông ngạc nhiên, thích thú, ông sẽ rời đi. Cô có passion, nhưng không có commitment của ông.



THƯ PHI: THỊ TẨM NHIỀU NHẤT, PASSION DỮ DỘI NHƯNG NGẮN NGỦI

 Tương tự, nhân vật Thư phi trong phim, dù được khắc họa ngớ ngẩn, chỉ làm nền cho các phi tần khác, nhưng đọc thêm thông tin thì thấy cô mới chính là người được thị tẩm nhiều nhất, vượt qua Lệnh phi và Phú Sát hoàng hậu, và con người lẫn nền tảng giáo dục của Thư phi rất đáng ngưỡng mộ. Đẹp, dĩ nhiên không cần tính. Thư phi còn là phi tần hiếm hoi có học thức sâu rộng, được Càn Long Đế nể phục. Tuy nhiên, sau khi cô mất đứa con đầu lòng, đâm quẫn trí, không còn tươi sáng hấp dẫn như xưa, và vua ghẻ lạnh hẳn. Thư phi, như Lệnh phi, cũng chỉ có passion của hoàng thượng.



NHÀN PHI : CHỈ CÓ COMMITMENT, CHƯA TỪNG CÓ ĐƯỢC PASSION
Nhàn phi, người phụ nữ đáng thương và đáng tội nhất phim, cả đời làm hoàng hậu hữu danh vô thực. Cả dã sử lẫn chính sử đều thừa nhận bà chưa từng được hoàng thượng yêu. Trong phim, Càn Long ít nhiều vị nể bà, cũng bỏ qua nhiều tội trạng của bà dù không nhỏ. Nhưng bà sống một đời uất hận vì bà chỉ nhận được commitment của vua, chưa từng có một chút passion của ông. Ông giữ đúng cam kết và chuẩn mực đế – hậu để đối đã bà, vậy thôi.



PHÚ SÁT : THẬP PHẦN ÂN ÁI, CÓ ĐƯỢC PASSION LẪN COMMITMENT CỦA VUA NHƯNG KO VƯỢT QUA ĐƯỢC KHỦNG HOẢNG MẤT CON

Phú Sát hoàng hậu, hay Hiếu Hiền Thuần Hoàng Hậu, là điểm xuyến diệu hiền thoát tục của phim. Bà vang danh sử sách không chỉ bởi tài hoa điển cố, xuất thân danh giá, gia thế hiển hách, còn là hoàng hậu hiền đức trang nhã, sống tiết kiệm, giản dị, đôn hậu. Bà thích cài hoa tươi, nhung hoa thay cho vàng bạc châu báu.

Bà là vợ đầu tiên của Càn Long từ lúc ông còn là hoàng tử. Nhắc về Phú Sát thị và Hoằng Lịch tứ a ca, tài liệu dùng chữ “tôn trọng nhau, tình cảm chân thành, thập phần ân ái”. Tên gọi Trường Xuân cung của Phú Sát hoàng hậu là do Càn Long Đế ban tặng, và lấy từ phong hiệu do cha mình (Ung Chính) ban cho mình khi còn trẻ. Sau khi bà mất, vua giữ nguyên trạng Trường Xuân cung và ở đó hàng canh giờ vào ngày giỗ của bà, cho đến khi ông thoái vị. Càn Long Đế không cho tần phi nào nhập Trường Xuân cung, nơi bà từng sống. Mãi cho đến những năm tháng thoái vị, ông mới chấp nhận tân phi tần vào đó cư trú. Ông cũng phá lệ tự cấp thụy hiệu cho Phú Sát hoàng hậu chứ không giao Lễ Bộ. Trong phim, bà gieo mình từ lầu cao xuống tự vẫn. Theo sử, bà mất trong một chuyến công du Đông Tuần cùng hoàng thượng. Sau khi bà mất, ông dành cả đời truy điệu bà. Con trai bà sanh ra, ông bí mật chỉ định làm Thái tử từ khi mới ra đời. Khi những người con bà sanh ra lần lượt ra đi yểu mệnh, bà suy sụp. Ông đã không bỏ rơi như với Thư phi, ngược lại còn cố gắng ở bên an ủi bà. Khi bà bệnh, đích thân ông đến điện án cầu phúc, cầu xin tổ tiên phù hộ cho bà. Sử sách cũng ghi lại ngày tang của bà ông nổi điên nổi đóa với quan lại, hoàng tử, từ cao đến thấp vì không thể hiện đủ đau khổ, không chuẩn bị đủ chỉn chu cho tang sự bà.

Vậy nhưng, Phú Sát hoàng hậu chưa bao giờ thể hiện những “trick” nhỏ khiến ông chao đảo. Hai người hiểu nhau, yêu nhau đằm thắm suốt 22 năm, từ lúc bà bước vào Trường Xuân cung cho đến ngày được đưa vào địa cung. Khi bà son trẻ, thần sắc tươi thắm, thơ phú sắc sảo, ông ngưỡng mộ bà. Khi bà suy sụp, quằn quại vì mất con, ông bên cạnh bà. Có lẽ, nếu may mắn giữ được con khôn lớn, bà cũng không cần đưa con cho phi tần khác nuôi để không bị mất ông. Tôi nghĩ, Phú Sát hoàng hậu là người duy nhất có được cả passion và commitment của ông. Nói cách khác, chỉ có cả hai thứ đó, thì mới có thể gọi là có tình yêu thật sự của ông.



CÔNG VIỆC CHỈ TRỞ THÀNH SỰ NGHIỆP KHI CÓ ĐỦ PASSION + COMMITMENT
Bước ra ngoài lãnh địa của yêu thương tình cảm, xét về mặt công việc cũng vậy. Một công việc chỉ là công việc nếu nó dừng lại ở mức “commitment”. Làm vì nghĩa vụ, vì paycheck, vì cần làm, vậy thôi. Công việc trở thành sở thích khi nó có “passion”. Làm vì đam mê, vì thấy vui, thấy hứng thú. Nhưng, hứng thú trụ được bao lâu? Rồi sẽ có lúc những thứ giấy tờ hành chánh, khó khăn mất kiểm soát, ngày rộng tháng dài che mờ hứng thú.

Công việc chỉ thành “sự nghiệp” khi nó là love = passion + commitment. Làm một việc vì yêu nó, thích nó, thấy vui với nó. Nhưng những lúc mệt mỏi, nó không đẹp như mình vẫn tưởng, nó sần sùi xù xì, nó nhìn mình oán giận, mình cũng nhìn nó sợ hãi, hít một hơi dài, rồi mình vẫn đủ bao dung để quay về với nó. Cái đó là sự nghiệp. 

Tôi tin, cũng như love, không lý lẽ nào quy định cả hai cái phải đến cùng lúc (nếu có thì dĩ nhiên là quá tốt). Nhưng, passion có thể đến trước, và commitment theo sau hoặc, từ việc kiên trì, nhẫn nại mà sinh ra yêu thương. Dù sao, thiếu một cái nào thì trong lòng cũng khó mà yên ổn


.

 Có Passion mà không có Commitment thì cả đời sẽ mãi mãi đi tìm. 

Có Commitment mà không có Passion thì rất khó thức dậy mỗi buổi sáng để đến công ty.



Có Passion mà không có Commitment thì cả đời sẽ mãi mãi đi tìm. 
Có Commitment mà không có Passion thì rất khó thức dậy mỗi buổi sáng để đến công ty.

Vài dòng tản mạn sau dư chấn “Diên Hy công lược”. Lần sau tự hứa bớt sa lầy vào các opera soap kiểu này.


Tuesday, September 3, 2019

🎯...CẦN HIỂU ĐÚNG VỀ CÁCH LÀM TIẾN SỸ KHOA HỌC (Ph.D.)

📖
ko áp dụng cho các tiến sỹ cao cấp lý luận chính trị ở VN





















Những năm gần đây có khá nhiều sinh viên Việt Nam du học ở Mỹ và nhiều nước khác, bằng nhiều con đường khác nhau. Người có học bổng, chức trợ giảng (teaching assistant - TA), hoặc trợ nghiên cứu (research assistant - RA), người thì du học tự túc. Tôi không nhớ chính xác là đã đọc ở đâu đó rằng có hơn nghìn du học sinh mỗi năm sang Mỹ. Nhiều người trong số họ theo học tiến sĩ (Ph.D).

Thông tin về làm thế nào để xin học bổng, TA, RA, xin thư giới thiệu, cách viết dự định cá nhân (personal statement), vân vân đầy rẫy trên các mailing lists trên Internet.

Thế nhưng, một số câu hỏi quan trọng mà tôi ít thấy sinh viên hỏi là: “tại sao lại học Ph.D?”, “có đáng bỏ thời gian học Ph.D hay không?”, “làm thế nào để đánh giá mảnh bằng Ph.D?”, “tôi có đủ khả năng để học Ph.D hay không?”, “học Ph.D xong rồi làm gì?”, vân vân.

Có lẽ ta cần một luận án … Ph.D để trả lời phần nào thỏa đáng các câu hỏi trên. Cũng có lẽ có ai đó trong các ngành giáo dục hay tâm lý học đã làm rồi. Về mặt kinh tế thì một người bạn cho tôi biết đã có cả mớ công trình nghiên cứu về “cái giá của giáo dục” (returns to education).

Trong bài viết này, tôi thử lạm bàn lan man xung quanh các câu hỏi trên. Bài viết hoàn toàn không mang tính hàn lâm (academic), nghĩa là sẽ không có các con số thống kê, bảng phân tích, để ủng hộ một (vài) luận điểm nào đó. Sẽ không có tham khảo đến các nguồn thông tin tín cẩn và các thứ tương tự. Tác giả chỉ dựa trên các kinh nghiệm, quan sát, và suy nghĩ cá nhân, sau gần chục năm học và “hành nghề” Ph.D ở Mỹ.

Tôi chắc là một cá nhân khác trong hoàn cảnh của tôi sẽ có không ít ý kiến bất đồng. Tôi cũng không có tham vọng nói hết được những cóp nhặt kinh nghiệm của mình. Ngoài ra, tôi sẽ nhấn mạnh nhiều hơn mặt trái của việc học Ph.D.

Ðiều tôi hy vọng là qua bài viết này, tôi có thể giúp cho các sinh viên (cùng gia đình) sẽ và đang học Ph.D ít nhiều chuẩn bị tinh thần cho đoạn đường chông gai nhưng thú vị này; hy vọng chỉ ra được một góc nhìn khác về Ph.D so với quan niệm chung của xã hội.

1. Ph.D LÀ GÌ?

Trước hết ta hãy thử bàn về mảnh bằng Ph.D từ cái nhìn hàn lâm. Ph.D là viết tắt của chữ Doctor of Philosophy. Học bậc Ph.D, cao nhất trong các học bậc, đầu tiên xuất hiện ở Ðức, sau đó được Mỹ và nhiều nước phương tây khác sử dụng. Bằng Ph.D đầu tiên của Mỹ xuất hiện khoảng cuối thế kỷ 19. (Ơ Y’ cho đến những năm 1980 mới có bằng Ph.D.)

Từ Ph.D có gốc latin là Philosophiae Doctor. Chữ doctor nghĩa là “thầy” (teacher), và “chuyên gia”, “chức trách” (authority). Chữ philosophy (triết học) có nguồn gốc từ thời trung cổ (medieval) ở Châu Ảu, khi mà các trường đại học có bốn chuyên khoa (faculty) chính: thần học (theology), luật học (law), y học (medicine), và triết học (philosophy). Philosophy ở đây dùng để chỉ các ngành học không dẫn đến một nghề nghiệp thực tế nhất định của thời đó như người của nhà thờ, luật sư, và bác sĩ.

Ðến nay thì không phải Ph.D nào cũng liên quan đến philosophy, cho dù lấy theo nghĩa bóng nhất của từ này. Tuy nhiên chữ doctor vẫn mang đầy đủ ý nghĩa của nó. Ở phương Tây, trong nghi thức giao tiếp người ta gọi một người có bằng Ph.D là doctor. Hầu hết các trường đại học đều đòi hỏi toàn bộ giảng viên và các giáo sư có bằng Ph.D. Ða số các nhà nghiên cứu ở các phòng nghiên cứu chuyên nghiệp đều có bằng Ph.D.

Tuy vậy, điều ngược lại không đúng: không phải tất cả các Ph.D đều có thể làm giảng viên, giáo sư, hay nghiên cứu viên. Có những Ph.D thậm chí chẳng bằng một kỹ sư thông thường. Cũng có khá nhiều Ph.D, sau khi “hành nghề” một thời gian thì lên chức, hoặc chuyển sang làm salesman hoặc làm quản lý, vân vân. Ta sẽ quay lại đề tài này sau.

Cái nhìn hiện đại của Ph.D như sau. Ðể hoàn tất Ph.D, sinh viên phải đạt được hai mục tiêu chính:

  • (a) hoàn toàn tinh thông một ngành (hoặc phân ngành) nào đó, và
  • (b) góp phần mở rộng khối kiến thức của nhân loại về ngành đó.
Mục tiêu (b) là cái lõi để phân biệt bậc Ph.D với các bậc học khác. Ph.D không phải là cái bằng “nhai lại”: đọc nhiều, thi lấy điểm cao là xong. Một Ph.D đúng nghĩa phải có một vài công trình và ý tưởng nghiên cứu của riêng mình (originality).

Về mặt lý thuyết thì là thế. Thực tế ra sao?

2. “NGHỀ ” Ph.D

Ở Mỹ, là sinh viên sau đại học (graduate student) cũng là một nghề. (Tôi không dùng từ “nghiên cứu sinh” vì không phải graduate student nào cũng làm nghiên cứu thực thụ, nhất là các sinh viên đang học thạc sĩ.) Các graduate students thường làm TA hoặc RA, với mức lương khoảng 900USD đến 1200USD một tháng (sau thuế), tiền học được bao. Sống tằn tiện thì mức lương này vừa đủ một người sống. Thường thì các gradudate students sống chui rúc trong một căn hộ nhỏ bé nào đó (dĩ nhiên là có ngoại lệ, đa phần do may mắn), hầu hết thời gian dùng ở các phòng lab (phòng thí nghiệm hoặc phòng máy tính) và thư viện. Tối về đến nhà là lăn ra ngủ để rồi sáng mài mèo con lại hớn hở bút chì bánh mì lên đường.

Kể chuyện cuộc sống gradudate students thì có lẽ cần một tiểu thuyết vài trăm trang. Ðiều tôi muốn đề cập là: trong hoàn cảnh làm việc căng thẳng như vậy, một sinh viên thông thường thỉnh thoảng sẽ phải tự đặt câu hỏi “có đáng không?” Nhất là khi công việc học tập và nghiên cứu không trôi chảy. Mà kể cả khi nó hoàn toàn trôi chảy, tính về các mặt kinh tế, tinh thần, thời gian, và … philosophy, câu hỏi trên vẫn hoàn toàn hợp lệ.

Về mặt kinh tế thì lương trung bình của Ph.D ra trường có nhỉnh hơn thạc sĩ (M.S) và bậc đại học (B.S) một chút, nhưng sự khác biệt này không khỏa lấp được lỗ lã cho thu nhập đã mất trong khoảng thời gian làm Ph.D: trung bình từ 4 đến 5 năm. Tính tổng số USD kiếm được cho mỗi giờ học tập thì Ph.D là hạng bét (tính tương đối theo từng ngành học).

Về mặt tinh thần thì làm việc căng thẳng và cật lực trong một thời gian dài trong một môi trường cạnh tranh tương đối công bằng nhưng khắc nghiệt (!) hoàn toàn có thể ảnh hưởng xấu đến tâm lý cá nhân. Ðiều này đặc biệt đúng với sinh viên du học: thiếu thốn các nhu cầu văn hóa và tinh thần cơ bản của quê hương, cơ hội tìm bạn tình hoặc bạn đời bị giảm thiểu (với phái nam), vân vân. Không phải hiếm mà người ta hay thấy bọn Ph.D hơi … gàn gàn. Công bằng mà nói, gradudate students do thiếu thốn văn hóa hay tìm cách nghiên cứu học hỏi thêm cái này cái khác ngoài ngành của mình (nhạc, thơ, lịch sử, chính trị, triết học, …), cho nên bọn gàn cũng có thể rất đa tài. Ở Mỹ thì địa vị xã hội của một Ph.D cũng chẳng hơn gì các nghành nghề khác là mấy.

Yếu tố tinh thần này rất quan trọng. Có không ít các gradudate students cần đến 8, 9 năm mới làm xong Ph.D. Nhiều năm trời “ở mãi kinh kỳ với bút nghiên”, ngoảnh đi ngoảnh lại chưa làm được gì ra hồn mà đã ngoài 30. Khi thị trường việc cho Ph.D bị thuyên giảm thì người ta rơi vào cái vực muôn thuở: “về hay ở”, “về thì đâm đầu vào đâu?”. Nhiều năm làm việc với mức lương vừa đủ sống, các Ph.D mới ra trường hoàn toàn không dành giụm được gì, chưa nói đến việc nợ thẻ tín dụng kha khá. Dù các nhà chức trách đã có kế hoạch đãi ngộ nhân tài, chế độ này vẫn còn xa rời thực tế. Ðầu tư tinh thần và thời gian của một Ph.D quá nhiều để có thể hài lòng với một công việc một vài triệu đồng một tháng. Họ sẽ phải tự hỏi: nếu xưa mình không đi học thì bây giờ cũng có thể đã phây phây lương vài triệu một tháng? Vậy cả chục năm trời bỏ ra công cốc à? Tôi đã nhập nhằng yếu tố tinh thần và kinh tế, nhưng đôi khi ta không tách rời chúng được.

Một khía cạnh khác của yếu tố tinh thần là sức ép của gia đình và người thân. “Người ta 4 năm đã xong Ph.D, vợ con nhà cửa đàng hoàng, bọn không Ph.D thì cũng giám đốc với trưởng phòng, xây nhà to cửa rộng cho bố cho mẹ; còn mày bây giờ ngoài 30 mà vẫn cứ lông bông tay trắng. Ông chẳng ra ông, thằng chẳng ra thằng”.

Về mặt triết học mà nói thì có đáng học Ph.D không? Câu hỏi này phụ thuộc rất nhiều vào bản thân sinh viên: đi học Ph.D để làm gì? Ta sẽ quay lại điểm này trong phần tới.

Bây giờ hãy giả dụ cô/anh Ph.D yêu dấu của ta tìm được một công việc ổn định ở nước ngoài, quyết định ở lại tích lũy tư bản giúp gia đình và tích lũy kinh nghiệm để sau này, cách này hay cách khác, (về) giúp quê hương. Có hai nhánh công việc chính cho một Ph.D mới ra trường: (a) làm việc ở một phòng nghiên cứu chuyên nghiệp nào đó, và (b) một chân giảng viên hoặc giáo sư ở một trường đại học.

(Hai công việc này có thể chỉ có được sau một vài năm làm postdoc nữa . Ta hãy cứ gộp luôn postdoc vào tổng thời gian cho tiện, mặc dù lương postdoc khá hơn lương gradudate students.)

Lương bổng và giá trị của vị trí mới phụ thuộc hoàn toàn vào việc người ta đánh giá Ph.D như thế nào. Tôi sẽ bàn về việc này trước. Tôi cũng có ý nói lan man vềđề tài “định trị Ph.D” sau khi đọc một bản tin ở VNExpress thấy trong nước người ta có nói về đánh giá Ph.D loại “giỏi, khá, trung bình” (sau một buổi họp nào đó). Phạm vi “định trị Ph.D” của tôi chủ yếu áp dụng cho các nghành kỹ thuật và khoa học tự nhiên như điện, điện tử, khoa học máy tính, toán, lý, …

Khi xưa thì giá trị của một Ph.D mới ra trường tùy thuộc vào giá trị công trình nghiên cứu trong luận văn tốt nghiệp. Sau khi ra trường thì doctor mới sẽ phát triển công trình này thành một vài bài báo đăng ở các tạp chí (journals) và hội nghị (conference) chuyên ngành. Các bài báo này đều được phê bình (reviewed) bởi các chuyên gia đã trưởng thành trong cùng ngành. Các bài báo không đóng góp gì nhiều hoặc vớ vẩn sẽ không được nhận đăng.

Hiện nay thì áp lực đăng báo (publication) của graduate students khi còn đang học lớn hơn gấp bội. Một công việc kha khá ở một trường đại học hay phòng nghiên cứu danh tiếng thường nhận doctor mới với hơn chục bài báo. Trung bình một giáo sư trẻ mới ra trường trong ngành khoa học máy tính có đến khoảng 3-5 journal papers và cả chục conference papers.

Dĩ nhiên số lượng là thứ yếu, chất lượng mới quan trọng. Một công trình chất lượng cao sẽ được nhiều người biết đến rất sớm, và có thể nói không ngoa là nó quan trọng hơn cả trăm bài báo dạng … “bổ củi”. (Bổ củi là tính từ dân gian trong giới khoa học Việt Nam để chỉ các bài báo thường thường bậc trung, ai làm mãi rồi cũng xong.)

Ðối với Ph.D ở Mỹ thì điểm học trung bình khi học Ph.D hầu như không mang ý nghĩa gì cả, ngoại trừ điểm tối thiểu để có thể được tiếp tục học, khoảng chừng 3.3 đến 3.5 trên 4.0, tùy theo trường. Số lượng và chất lượng các bài báo và các công trình nghiên cứu khác (một ứng dụng máy tính chẳng hạn) mới là tiêu chí đánh giá Ph.D. Không có chuyện người ta xếp loại Ph.D trung bình, yếu, giỏi, khá, vân vân. Lý do chính là: làm chuyện này hầu như là vô vọng. Ai có đủ thẩm quyền và thời gian để đánh giá. Kể cả giáo sư hướng dẫn chưa chắc đã biết hết về phân ngành mà sinh viên của mình làm, huống gì người ngoài. Có rất nhiều công trình đăng báo vài năm hoặc vài chục năm sau người ta mới thấy hết giá trị của nó. Cũng có cả tỉ công trình lúc mới đăng thì ai cũng xúm vào khen, nhưng vài năm sau thì lặng tăm.

Dĩ nhiên có khá nhiều các công trình mà người trong ngành đọc biết ngay là “dỏm” hay “xịn”. Nhưng vấn đề chính là không ai có thời gian xếp loại và định trị Ph.D. Ở Mỹ, kinh tế thị trường tương đối công bằng. Ph.D giỏi sẽ được đồng nghiệp biết đến, tìm được việc ở các trường đại học và phòng nghiên cứu danh tiếng, vân vân. Cũng có thể có Ph.D giỏi không tìm được việc, hoặc Ph.D dỏm “lọt lưới” cung cầu. Các trường hợp này đều là ngoại lệ hiếm hoi.

Lại nói thêm về đăng báo. Ta hãy nhớ mục tiêu (b) của Ph.D: đóng góp vào khối kiến thức của nhân loại. Ph.D mà không có bài báo nào thì có 10 Ph.D cũng hoàn vô nghĩa, theo nghĩa tinh khiết nhất của chữ Ph.D. Chí ít, Ph.D phải chia xẻ các thu lượm và nghiên cứu của mình với đồng nghiệp ở một vài hội nghị và journal danh tiếng nào đó.

Các nhà xuất bản khoa học ở phương Tây cũng làm kinh tế. Có rất nhiều các hội nghị và journals hạng bét, bài vớ va vớ vẩn cũng đăng vào được. Chỉ có người trong ngành mới biết được hội nghị và journal nào có uy tín. Mà kể cả ở các nơi có uy tín này ta vẫn có thể tìm thấy các bài báo tồi.

Tóm lại, công việc “định trị Ph.D” hoàn toàn không đơn giản chút nào. Áp lực phải đăng báo đè rất nặng lên vai các gradudate students. Ngược lại, cảm giác công trình của mình được đồng nghiệp công nhận và đánh giá cao cũng rất tuyệt vời!

Trong 5, 6 năm đầu sau khi ra trường, bất kể công việc là giáo sư hay nghiên cứu viên, áp lực viết báo và xin tiền làm nghiên cứu còn nặng hơn khi còn là sinh viên nữa.

(Ở đây ta loại trừ các trường hợp người ta chỉ muốn có Ph.D để theo đuổi nghề giảng viên (lecturer) nào đó. Có lẽ phải khẳng định rằng mục tiêu này cũng cao quí như các mục tiêu “cạnh tranh khắc nghiệt” khác.)

Nếu Ph.D trẻ không khẳng định được mình trong 5, 6 năm đầu tiên này thì thường là sẽ không giữ được công việc của mình. Có lẽ bạn đọc cũng có thể tưởng tượng được áp lực này nặng như thế nào. Các bài báo đều là các công trình sáng tạo mà trước đó chưa có ai làm, chưa có ai nghĩ ra (chí ít là về nguyên tắc). Làm thế nào mà ai đó có thể đảm bảo một năng suất sáng tạo nhất định trong một thời gian dài như vậy? Có đáng bỏ ngần ấy thời gian và công sức cho một mục tiêu mà phần thưởng về cả kinh tế, tinh thần, triết học, sức khỏe đều khá mập mờ?

3. TẠI SAO LẠI HỌC Ph.D ? CÓ NÊN HỌC Ph.D KHÔNG?

Ta thử ghi ra đây một phần nhỏ các lý do:
  • a) Bạn bè đều đi nước ngoài học sau đại học.
  • b) Ðược xã hội nể trọng, oách ra phết.
  • c) Ðể học được kiến thức tiên tiến.
  • d) Không rõ lắm. Từ bé học đã giỏi, thì cứ tiếp tục học.
  • e) Có lẽ là con đường duy nhất để cải thiện đời sống gia đình và cá nhân.
  • f) Ðể mở tầm mắt ra những chân trời mới.
  • g) Ðể sau này về làm giáo sư đại học.
  • h) Ðể được làm nghiên cứu khoa học.
  • i) Ðể thay đổi thế giới quan.
  • ……
  • z) Tất cả các lý do trên.

  • Và z phẩy) Không làm Ph.D thì làm gì?
Ðối với đa số gradudate students và graduate-students-tương-lai thì câu trả lời là một tập con khá lớn của vài tá câu trả lời mà ai cũng có thể nghĩ ra.

Ta hãy thử phân tích vài chọn lựa quan trọng nhất.

Làm Ph.D để mở mang kiến thức
. Ðây là một mục tiêu rất quan trọng và mang tính cá nhân. Mark Twain từng nói: “đừng để trường lớp cản trở con đường giáo dục của bạn” (Don’t let school get in the way of your education). Trường lớp không phải là con đường duy nhất đến Rome của tri thức. Tuy vậy, trong hoàn cảnh lạc hậu của một nước thế giới thứ ba như Việt Nam ta, thì ra nước ngoài học thêm là con đường hữu lý.

Câu hỏi chính mà ta nên đặt ra là chỉ nên học M.S thôi, hay là học cả Ph.D. Chỉ về kiến thức mà nói, thì hai năm M.S cũng đủ cho một sinh viên thông minh sau đó tự học. Làm Ph.D cũng đa phần là tự học thôi.

Làm Ph.D để có một cuộc sống tốt đẹp hơn, được xã hội nể trọng hơn; 
vì bạn bè ai cũng học Ph.D; có bằng Ph.D rất oách; từ bé đã học giỏi thì cứ tiếp tục học; vân vân

.Một Ph.D thực thụ sẽ cho bạn biết rằng các lý do loại này đều là sai lầm to lớn! 
Tôi hoàn toàn không có ý định “giảng đạo” về chọn lựa cá nhân của ai. Tôi cũng không nói động cơ “hám bằng cấp” hay “oai oách” là sai trái. Ðó là chọn lựa của từng cá nhân. Ðiểm tôi muốn nói là các động cơ loại này sẽ không thể giúp sinh viên hoàn thành tốt việc học Ph.D. Việc hay so sánh mình với bạn bè và người khác sẽ tạo nên áp lực tinh thần không thể chịu nổi trong khi học. Yêu thích “tiếng tăm” cũng vậy. “Học giỏi”, theo nghĩa ở ta, là thi thố điểm cao và “nhai lại” những gì được dạy, cho nên học giỏi chưa chắc đã liên quan mấy đến khả năng sáng tạo - khả năng sống còn của Ph.D.

Từ khóa dẫn đến thành công của sinh viên Ph.D phải là “đam mê"
. Ðam mê học hỏi và sáng tạo trong một phân ngành nhất định! Trừ những người thật sự xuất chúng thì đa số chúng ta sẽ không thể làm thành công Ph.D ở một ngành nào đó chỉ vì “xã hội cần nó”, hay “nó kiếm ra tiền”.

Nếu chỉ đam mê học hỏi không thôi thì cũng không đáng bỏ ra ngần ấy thời gian để làm Ph.D. Ta hoàn toàn có thể làm M.S rồi tự đọc, tự học thêm.

Tất cả các thành quả như chức vụ, danh tiếng, oai oách, vân vân đều phải, và nên, là sản phẩm phụ của quá trình theo đuổi nỗi đam mê sáng tạo và mở mang tri thức này.

Ðấy là nói về “động lực” học Ph.D. Thế còn “khả năng” thì sao? 
Quá trình học Ph.D lên xuống như hình sin. Sẽ có bao nhiêu trở ngại kinh tế, tinh thần phải vượt qua. Một trong những trở ngại lớn nhất là: sau một vài thất bại trong nghiên cứu, các sinh viên sẽ phải tự hỏi “ta có đủ khả năng làm Ph.D không nhỉ?”

Ðam mê và khả năng tạo thành cái vòng luẩn quẩn. Ta có xu hướng đam mê cái mà ta giỏi, và ta thường xuất sắc ở công việc mà ta đam mê. Nhảy vào được cái vòng này là hành trình cá nhân. Có lẽ không ai trả lời thay ta được.


4. PHỤ HUYNH: XIN ĐỪNG GÂY ÁP LỰC TÂM LÝ

Không ít các bậc phụ huynh mà tôi được dịp quan sát đặt rất nhiều kỳ vọng vào con em mình về con đường hàn lâm. Họ đầu tư tiền bạc và thời gian, nuôi niềm hy vọng ngày nào đó sẽ có một “trạng nguyên” vinh quy bái tổ, nở mày nở mặt với hàng xóm láng giềng và bè bạn. Chuyện này có ở tất cả các học bậc, không riêng gì Ph.D. Tuy vậy, áp lực ở Ph.D lớn hơn khá nhiều vì graduate students sẽ phải cạnh tranh với các sinh viên xuất sắc trên toàn thế giới.

Tôn trọng tri thức và học tập là điều tốt, và bằng cấp là một thước đo tương đối chính xác của tri thức. Nhưng nó không phải là thước đo duy nhất. Ðó là chưa nói đến các câu hỏi như: đạt được tri thức loại gì thì mới được coi là “thành nhân”? Khó mà có thể đo lường xem một Ph.D và một anh đạp xích lô ai có “đóng góp” nhiều hơn cho xã hội, hay ai “hạnh phúc” hơn ai, theo bất kỳ nghĩa nào của các từ này. Có một ranh giới rất bé giữa “tôn trọng tri thức” và “hám bằng cấp”.

Hy vọng tôi đã hay sẽ thuyết phục được bạn rằng Ph.D cũng thượng vàng hạ cám. Một Ph.D về khoa học máy tính chẳng hạn, nếu làm nghiên cứu về một phân ngành chẳng ai quan tâm, đăng vài bài báo ở các chỗ linh tinh, thì sẽ từ từ xa rời dòng chảy chính của tri thức nhân loại. Có không ít Ph.D về khoa học máy tính lập trình không ra hồn, thua hẳn một kỹ sư thông thường, chính là vì lý do này.

Tôi lại triết lý 3-xu rồi. Ðiều tôi muốn nói là niềm “hy vọng” của các bậc phụ huynh tạo áp lực cực lớn ảnh hưởng đến kết quả học tập và nghiên cứu của sinh viên. Trong khi chọn lựa nghề nghiệp tương lai đáng lẽ nên là chọn lựa cá nhân!

5. ÐẠT ĐƯỢC Ph.D CHỈ LÀ BƯỚC ĐẦU

Còn khá nhiều điểm khác tôi muốn nói, nhưng bài đã dài. Lấy Ph.D chỉ là bước đầu rất nhỏ của một nghề nghiệp, cũng như bao nhiều nghề nghiệp khác. Có Ph.D có thể đồng nghĩa với những phần thưởng đáng quí về kinh tế và tinh thần về cả mặt xã hội lẫn cá nhân, nhưng bù lại cái giá phải trả về mọi mặt cũng cao không kém. “Nghề” Ph.D chẳng cao quí hơn nhiều nghề khác, mà thời gian và công sức bỏ ra lại nhiều hơn khá nhiều.

Cuộc sống và các chọn lựa cá nhân lẽ dĩ nhiên là phức tạp. Tôi hy vọng qua bài viết này các bạn trẻ có thể có một cái nhìn và suy nghĩ cẩn trọng hơn trước khi theo đuổi “con đường đau khổ” này. Ta không thể theo nó chỉ vì các ảo tưởng danh tiếng, bằng cấp và tiền bạc. Ðầu tư như vậy không có lãi!

Một trong những điều kiện cần cho nghề này là khả năng theo đuổi nỗi đam mê nghiên cứu và sáng tạo trong một thời gian dài. Bằng Ph.D chỉ là một bước cỏn con trong hành trình chông gai nhưng thú vị này. Nó hoàn toàn không phải là con đường duy nhất.

Thứ bảy, 29 tháng 11, 2003.
NGUYEN QUANG HUNG

📖


NHỮNG NGỘ NHẬN VỀ Ph.D.

Ngộ nhận 1: UY DANH
nhiều người hiểu lầm rằng học vị tiến sĩ sẽ tự động đem lại uy danh cho cá nhân. Hầu hết các thí sinh đã đạt được văn bằng tiến sĩ đều cảm thấy tự hào về nỗ lực và kết quả của việc phấn đấu trong học hành nghiên cứu. Tuy nhiên, thí sinh phải hiểu rằng một khi tốt nghiệp tiến sĩ, thí sinh có thể làm việc với nhiều nhà khoa học khác cũng có bằng tiến sĩ. Học vị tiến sĩ mới chỉ là bước đầu vào nghiên cứu khoa học, là một minh chứng rằng người có bằng đó “trưởng thành” trong khoa học, chứ nó (văn bằng tiến sĩ) chẳng đem lại uy danh cho người có học vị nếu người đó không có công trình nghiên cứu nào có giá trị.

Ngộ nhận 2: ý kiến của một cá nhân được nâng cao chỉ vì cá nhân đó có văn bằng tiến sĩ.
Nhiều người tin rằng một khi họ có văn bằng tiến sĩ trong tay, công chúng sẽ tự nhiên kính trọng ý kiến của họ. Nhưng niềm tin này chỉ là hoang tưởng. Người có học vị tiến sĩ có thể am hiểu và uyên bác về một lĩnh vực chuyên môn hẹp nào đó, nhưng không phải là chuyên gia của mọi vấn đề khác. Sự kính trọng phải được chứng minh qua hành động và bản lĩnh của người phát biểu, chứ không tự động mà có được qua danh xưng “tiến sĩ”.


Ngộ nhận 3: học vị tiến sĩ là mục tiêu sau cùng trong học hành, nghiên cứu.
Học vị tiến sĩ chuẩn bị thí sinh vào sự nghiệp nghiên cứu. Nếu thí sinh chỉ muốn có mảnh giấy để treo trên tường thì không nên theo đuổi học vị tiến sĩ. Sau khi tốt nghiệp tiến sĩ, thí sinh có cơ hội để so sánh thành quả của mình với các nhà khoa học khác. Thí sinh sẽ nhận thức rằng cái được “tính sổ” không phải là danh xưng hay học vị tiến sĩ, mà là nghiên cứu khoa học do chính thí sinh tiến hành và hoàn tất.


Ngộ nhận 4: học tiến sĩ để gây ấn tượng trong gia đình và bạn bè.
Người thân trong gia đình và bạn bè thí sinh có lẽ rất hồ hởi và tự hào khi thí sinh vào học chương trình tiến sĩ, bởi vì họ nghĩ thí sinh sẽ trở thành một ông nghè, một “doctor” trong tương lai. Nhưng văn bằng tiến sĩ chỉ là giấy thông hành cho nghiên cứu, chứ không phải để lấy le với người thân, bạn bè hay với xã hội. Không phải lúc nào cũng đòi người khác phải gọi mình là ông / bà “tiến sĩ”.


Ngộ nhận 5: học vị tiến sĩ là cái cớ để thử trí thông minh.
Nhiều người nghĩ rằng học tiến sĩ là một thách thức và họ muốn chơi trò thách thức xem tri thức của mình cỡ nào. Rất tiếc, quan điểm này sai, bởi vì chương trình huấn luyện tiến sĩ không phải để thí sinh cân não hay để thử khả năng tri thức. Ngoại trừ thí sinh dành trọn thì giờ và dấn thân vào học hành để đỗ đạt, thí sinh sẽ không thể nào có được văn bằng tiến sĩ chỉ vì mình “thông minh”. Như nói trên, thí sinh phải làm việc nhiều giờ trong ngày, phải có khi thức đêm trong phòng thí nghiệm hay thư viện, phải chuẩn bị đương đầu với những thất bại, phải chuẩn bị động não để học cái mới và suy nghĩ cái mới.


Ngộ nhận 6: học tiến sĩ để kiếm nhiều tiền.
Thí sinh tốt nghiệp tiến sĩ thực ra không có lương bổng cao hơn các thí sinh với bằng cử nhân hay người công nhân bình thường trong hãng xưởng. Xin nhắc lại: học tiến sĩ là để trở thành nhà nghiên cứu, nhà khoa học, và cái quan tâm đầu tiên của nhà khoa học là sự thật, chứ không phải sự giàu có về tiền bạc. Tất nhiên, có nhiều khi sự thật và khám phá cũng đem lại một nguồn tài chính lớn cho nhà nghiên cứu. Nhưng nói chung, đó không phải là mục tiêu để theo học tiến sĩ.


Ngộ nhận 7: học tiến sĩ là một lựa chọn tốt nhất.
Cống hiến cho xã hội có nhiều cách và cuộc đời có nhiều lựa chọn, và học vị tiến sĩ chỉ là một trong số hàng trăm lựa chọn đó. Có lẽ nhiều người sẽ ngạc nhiên khi đọc phát biểu này, nhưng đó là một thực tế. Thật vậy, đối với nhiều thí sinh, học vị tiến sĩ có thể là một lựa chọn sai lầm! Thí sinh phải tự hỏi mình muốn làm người lãnh đạo trong những người có văn bằng thạc sĩ, hay là làm một nhà nghiên cứu tầm thường. Thí sinh phải biết và quyết định mình muốn gì, và nghề nghiệp nào sẽ kích khích mình nhiều nhất hay đem lại hạnh phúc cho mình nhất.


📖


BIỂN HỌC MÊNH MÔNG, CÀNG HỌC NGƯỜI TA CHỈ BIẾT THẬT CẶN KẼ MỘT PHẠM TRÙ KIẾN THỨC GIỚI HẠN RẤT NHỎ, GIỐNG NHƯ ĐỂ LẠI MỘT VẾT LÕM XÍU XIU TRÊN BỀ MẶT QUẢ ĐỊA CẦU MÀ THÔI